Nga Fatjona R. Lubonja Ed.D
Shpesh mendojmë se mund të bëjmë dy gjëra me rëndësi në të njëjtën kohë, por neuroshkenca tregon se truri thjesht kalon shumë shpejt nga njëra detyrë te tjetra. Kërkimet në fushën e neuroshkencës mbështesin idenë se fragmentimi i vëmendjes ndikohet nga mjedisi dhe stili i jetesës. Kur përpiqemi të ndjekim disa aktivitete në të njëjtën kohë, shfaqim vështirësi në filtrimin e informacionit të parëndësishëm dhe në kontrollin ekzekutiv (Mark, 2023).
Ky ndryshim në sjellje nuk do të thotë se truri ynë ka humbur aftësinë për t’u përqëndruar, por tregon se mjedisi digjital na shtyn drejt një stili jetese ku vëmendja jonë ndryshon vazhdimisht drejtim. Për shembull, nëse jemi duke drejtuar një makinë me një shpejtësi normale prej 40 kilometrash në orë, ajo përshkon rreth 11 metra në çdo sekondë. Kjo do të thotë se duke u shpërqëndruar për vetëm një sekondë, makina vazhdon të eci plot 11 metra qorrazi, të përqëndruar diku tjetër. Nëse në atë moment ndodh dicka në rrugë ose makina përpara ndalon papritur, ju do të filloni të reagoni vetëm pasi të keni kaluar këto 11 metra, gjithashtu trurit i duhet kohë shtesë për të kuptuar rrezikun e ri dhe për të reaguar.
Diskutimi thelbësor në këtë artikull është se sjellia jonë në kohën dixhitale, nuk ka dëmtuar aftësinë tonë për t’u përqëndruar, por ka ndryshuar mënyrën se si ne e ndajmë vëmendjen tonë gjatë përdorimit të sjelljes. Një shëmbull i thjeshtë i jetës së përditshme është kur ulemi për të pirë një kafe me një mik/e, dhe shumë shpejt, pas pak sekondash e gjejmë veten duke kontrolluar mesazhet në telefon ose duke hapur një faqe tjetër në internet pa ndonjë arsye urgjente.
Duke u bazuar në studime kohëzgjatja e qëndrimit në një ekran pa e ndërruar faqen ka rënë në mënyrë drastike. Nga dy minuta e gjysmë që ishte në vitin 2004, ajo zbriti në 75 sekonda rreth vitit 2012, dhe ka arritur në rreth 47 sekonda në vitet e fundit (Mark, 2023). Si rrjedhojë përqëndrimi jonë në sjellje është shkurtuar në kohëzgjatje. Duke u bazuar në çfarë diskutoj më sipër është e rëndësishme të kuptojmë që në jetën e përditshme duhet të dimë të ndajmë dhe kuptojmë thellësisht rëndësinë e ç’do sjellje të lidhur me përqëndrimin refleksiv. Kur shikojmë një faqe në instagram apo tik-tok, shpërqëndrimi nuk krijon shqetësime të mëdha, por kur jemi duke i dhënë makinës, e njëjta sjellje mund to krijojë një dëmtim fatal.
Fatjona R. Lubonja Ed.D është studiuese dhe autore. Ka studiuar Neuroshkencë & Shkencat e Shëndetit në Columbia University, New York, USA #fatjonalubonja
