Nga Alteo Hysi
Ditën e djeshme u raportua nisja e hetimeve nga Prokuroria e Elbasanit për një baba që kryente marrëdhënie seksuale me të dashurën e tij, në sy të fëmijës së mitur.
Po ashtu, opinioni publik është tronditur së fundmi nga rasti i një babai nga Dibra, i akuzuar për përdhunimin e vajzës së tij 15 vjeçare.
Rasti më skandaloz i ditëve të fundit mbetet ai i Fierit, ku vajza 12 vjeçare përdhunohej nga njerku në prezencën dhe me miratimin e nënës së saj.
Çfarë po ndodh në shoqërinë shqiptare? Sa dhe si e trajtojmë abuzimin seksual dhe incestin si dukuri, në familje, në shkollë? Cilat janë pasojat për viktimat e mitur dhe si mund të realizohet kthimi i tyre në jetën normale?
Për sociologen Entela Binjaku, abuzimi seksual si “ana e errët e familjes”, është tregues i krizës së kësaj të fundit, që vjen si rezultat i keqfunksionimit të familjes si institucion social.
Sipas saj, shoqëria shqiptare duhet të rreshtë së trajtuari incestin si dukuri që ndodh larg nesh dhe ta trajtojë atë më tepër në shkolla, në shoqëri, në debatet publike, për të edukuar vetveten, familjen, individin, me të drejtat dhe përkushtimin për të cilin ka nevojë fëmija.
-Zj Binjaku, si i shihni këto ngjarje të fundit, në raport me individin dhe familjen si bërthamë e shoqërisë?
Në literaturën tonë ka disa çështje që njihen si “ana e errët e jetës familjare” që lidhen me abuzimin apo shfrytezimin seksual, dhunën brenda familjes dhe me raportet e incestit. Njihen si të tilla sepse njerëzit flasin me vështirësi për to, ose nuk flasin aspak, dhe kur mësohet për to zakonisht ndodh kur ka një ngjarje ekstreme. Si kudo, edhe në shoqërinë tonë këto dukuri ndëshkohen si nga pikëpamja e normave shoqërore dhe mbështetet ky qëndrim edhe nga normat ligjore. Shoqëria jonë ka njohur kriza të familjes si rezultat i disfunksioneve familjare dhe kur shërbimi dhe përkushtimi ndaj këtij institucioni nuk kryhet, familja është e destinuar të shkojë drejt shpërbërjes, sic edhe ka ndodhur në mjaft raste. Në këtë histori që ndodhi në fshatin Mbyet, shihet një familje që jetonte në kushtet e varfërisë ekstreme, një grua e cila në janar të këtij viti ishte proceduar penalisht për ushtrim prostitucioni dhe një e mitur që është abuzuar edhe nga nëna, sic mendohet të ketë qenë viktimë e shfrytëzimit por edhe sic e mitura pohon e abuzuar edhe nga ajo figurë mashkullore që pranë saj erdhi falë nënës.
-Abuzimi seksual me të miturit dhe incesti si dukuri , sa dhe si trajtohen në familjen shqiptare?
Në familjet tona nuk flitet për këtë temë, edhe kur flitet kjo ndodh nën zë, as nuk pranohet të ketë qenë ndonjëherë dukuri në shoqërinë tonë dhe kur ndodh është vështirë të besohet. Keqtrajtimi emocional, abuzimi fizik thuajse nuk janë tema diskutimi për shumë prej familjeve shqiptare. Rreziku i abuzimit seksual aq më pak, ndërkohë që kur ndodh ky abuzim ka prirjen të shkojë drejt ashpërsimit dhe në raste të tilla viktima kërkon ndihmë dhe opinioni mëson.
-A flitet për to në shkollat shqiptare, sa dhe si i trajton shoqëria jonë?
Mendoj që shkolla jonë ka pësuar ndryshime në drejtim të pasurimit të kurrikulës me tema që janë trajtuar me vështirësi nga brezat e mëparshëm, tema që flasin për dhunën brenda familjes, apo rrezikut që ju kanoset të miturve prej pedofilisë etj. Mendoj që për shkak të një psikologjie sociale të trashëguar ende nuk ju jepet rëndësi temave që vijnë nga raportet intime që lidhin njerëzit; në mjaft shkolla mësuesit ose i neglizhojnë ose nuk kanë njohuri të mjaftueshme, ose i konsiderojnë si tema që ndodhin larg nesh.
-Cilat janë pasojat e abuzimit seksual te vetë viktima, i mituri?
-Pasojat janë afatgjata në rast se nuk ndiqen në kohë. Ato lidhen me zhvillimin e një të mituri që ka përjetuar një traumë dhe si të tilla mund të flasim për crregullime të stresit post-traumatik. I mituri përjeton ankth dhe crregullime të ankthit, ka rënie të entuziazmit për të ardhmen, ka pasiguri për të ndërtuar raporte me të tjerë, humbet besimin te vetja, jeton me ndjenjën e turpit, etj.
– A lë kjo shenjë në memorien dhe botën e tyre emocionale?
Fëmijëria është segmenti më delikat në jetën e një individi ku vendosen shumë pikëta per të ardhmen. Një fëmijëri që ka jetuar një traumë është një fëmijëri e pajetuar. Ky fëmijë nesër i rritur, ka prirjen të shfaqë pasiguri te vetja, mund të përhetojë ndjenjën e fobisë sociale, mund të bëhet pre e sjelljeve deviante, prej të cilave mund të vuajë pasoja afatgjata jo vetëm ai, por edhe të tjerë pranë tij.
-Si mund të kurohet trauma dhe si mund të bëhet i mundur kthimi i tyre në jetën normale, sociale?
– Trauma ka nevojë të njihet së pari, së dyti të ekzaminohet burimi i saj, të kutpohet lidhja emocionale mes të miturit dhe autorit të veprës, fëmijët zakonisht nuk kanë dëshirë të flasin për abuzimin dhe shpesh herë e vonojnë zbulimin e saj apo tregojnë vetëm një pjesë.
Shërbimi psikologjik falas, shërbimet mbështetëse, informimi i familjes, trajtimi i mirë i fëmijës, të qenët përkrahës dhe optimist kundrejt familjes, të gjitha këto I vijnë në ndihmë rehabilitimit të një të mituri që ka vuajtur një abuzim.
– Modele të tilla, që pasqyrohen në media me një lloj pompoziteti, si e ndikojnë shoqërinë shqiptare?
Shoqëria duke u “bombarduar” me raste të tilla mund të fillojë të jetojë me psikozën e frikës për cfarë ndodh, me humbjen e besimit tek raportet mes njerëzve, jeton me dyshimin për cdo të rritur që I afrohet një të mituri etj. Megjithatë shoqëria në të njëjtën kohë rrit solidaritetin në radhët e saj kundër këtyre ngjarjeve. Shoqëria duhet të njihet edhe me të drejtat e fëmijëve dhe instrumentat ndërkombëtarë që ka nënshkruar shteti ynë në mbrojtje të tyre sepse në to është marrë në konsideratë interesi më I lartë I fëmijës. Vetë shoqëria ka nevojë të njihet me këto dokumenta të rëndësishëm që të ndihmojë vetëveten me edukimin mbi konceptin e të drejtave të njeriut në përgjithësi dhe te fëmijëve në vecanti, pasi për to flitet realisht pak: Konventa e OKB-ë për të drejtat e fëmijevë, Konventa evropiane për të drejtat e njeriut, konventat e OKB-së për të drejtat e fëmijëve- të drejtat e fëmijës për t’u dëgjuar. ( viti 2009, komenti 12). Udhëzimet e Këshillit të Evropës mbi drejtësinë miqësore për fëmijët etj.
Opinion.al
