Muaji maj ishte një nga muajt më të nxehtë që ka përjetuar Europa, ndërsa ekspertët paralajmërojnë se valët ekstreme të të nxehtit po kthehen gradualisht në një realitet të zakonshëm. Shërbimi europian për ndryshimet klimatike Copernicus ka ngritur alarmin pas temperaturave rekord të shënuara gjatë muajit të kaluar, duke e cilësuar situatën si një tregues të qartë se ekstremet klimatike po bëhen “normaliteti i ri”.
Sipas të dhënave të publikuara nga Copernicus, maji i vitit 2026 ishte një nga më të nxehtët e regjistruar ndonjëherë në Europë dhe i dyti më i nxehtë në nivel global. Rekorde temperaturash u shënuan në Britaninë e Madhe, Francë, Irlandë dhe Portugali, ndërsa një masë e fuqishme ajri të ngrohtë që erdhi nga Afrika e Veriut shtyu temperaturat shumë mbi nivelet normale në pjesën perëndimore të kontinentit.
Ekspertët shpjegojnë se Europa kaloi brenda një kohe shumë të shkurtër nga temperatura më të ulëta se mesatarja sezonale në një nga valët më intensive të të nxehtit të regjistruara kaq herët gjatë vitit. Sipas Copernicus, muaji u karakterizua nga një ndryshim i shpejtë dhe i pazakontë i kushteve atmosferike, që solli temperatura ekstreme në shumë zona.
Samantha Burgess, përgjegjëse për klimën në Qendrën Europiane për Parashikimet Afatmesme të Motit (ECMWF), e cila operon programin Copernicus, tha se kjo valë e pazakontë dhe shumë intensive e të nxehtit tregon se sa shpejt po ndryshojnë kushtet klimatike.
Sipas saj, ekstremet klimatike po pushojnë së qeni përjashtime dhe po kthehen në ngjarje gjithnjë e më të zakonshme. Ajo theksoi se vala e hershme e vapës është një tjetër sinjal se ndryshimet klimatike po ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e përditshme të njerëzve.
Në shumë pjesë të Europës temperaturat e ndjera arritën nga 35 deri në 40 gradë Celsius. Copernicus vlerëson se kalimi i menjëhershëm nga moti i freskët në temperatura kaq të larta ka shtuar rreziqet për popullsinë, pasi qytetarët patën shumë pak kohë për t’u përshtatur me kushtet e reja.
Një situatë e tillë prek jo vetëm njerëzit, por edhe bujqësinë dhe mjedisin. Temperaturat e larta mund të dëmtojnë kulturat bujqësore, të rrisin nevojën për ujitje dhe të krijojnë vështirësi për ekosistemet që nuk janë të përgatitura për ndryshime kaq të shpejta të motit.
Të dhënat tregojnë se ngrohja nuk po prek vetëm Europën. Në nivel global, temperatura mesatare e ajrit në sipërfaqen e Tokës arriti në 15.81 gradë Celsius gjatë muajit maj, duke u renditur si temperatura e dytë më e lartë e regjistruar ndonjëherë për këtë muaj, pas rekordit të vendosur në vitin 2024.
Edhe temperatura mesatare e sipërfaqes së deteve rezultoi e dyta më e lartë në histori për muajin maj. Shkencëtarët e lidhin këtë situatë me zhvillimin e kushteve që favorizojnë fenomenin El Niño, i cili zakonisht shoqërohet me rritje të temperaturave globale dhe me ngjarje më ekstreme të motit.
Sipas Copernicus, temperaturat kanë mbetur në nivele jashtëzakonisht të larta në një pjesë të madhe të Paqësorit tropikal. Parashikimet tregojnë se El Niño i ardhshëm mund të jetë ndër më të fortët e regjistruar ndonjëherë.
Edhe Organizata Botërore Meteorologjike ka paralajmëruar se ka 80 për qind mundësi që El Niño të zhvillohet gjatë periudhës qershor-gusht. Një zhvillim i tillë mund të rrisë ndjeshëm rrezikun për temperatura rekord, thatësira, përmbytje dhe fenomene të tjera ekstreme atmosferike në rajone të ndryshme të botës.
Ekspertët paralajmërojnë se pasojat mund të shtrihen edhe në vitet e ardhshme. Sipas parashikimeve aktuale, El Niño mund të kontribuojë që temperaturat globale të arrijnë nivele historike gjatë vitit 2027.
Fenomeni i fundit El Niño ishte një nga faktorët që ndikoi në temperaturat shumë të larta të viteve të fundit. Ai kontribuoi që viti 2023 të renditej ndër më të nxehtët e regjistruar ndonjëherë, ndërsa viti 2024 vendosi rekord absolut për temperaturën mesatare globale.
