Çmimi i naftës ka kaluar mbi 100 dollarë për fuçi, ndërsa tensionet mes Iranit dhe Izraelit po tronditin tregjet globale dhe po rrisin frikën për një krizë energjetike.
Që nga nisja e luftës së tretë të Gjirit, rreth dhjetë ditë më parë, ekonomia botërore mund të ketë humbur furnizim me afro 200 milionë fuçi naftë. Kjo është sa dy ditë konsum në gjithë planetin. Por rritja e fortë e çmimit nuk lidhet vetëm me këtë mungesë. Tregjet po reagojnë kryesisht ndaj frikës se konflikti mund të zgjasë dhe të përhapet më tej.
Situata u tensionua edhe më shumë pasi Irani zgjodhi si udhëheqës suprem Mojtaba Khamenei, i konsideruar figurë shumë e ashpër. Ai është djali i ajatollah Ali Khamenei, i cili u vra ditën e parë të luftës. Në të njëjtën kohë, Izraeli ka nisur të godasë depozitat e naftës në territorin iranian.
Por shqetësimi më i madh lidhet me mbylljen e Ngushticës së Hormuzit, një nga pikat më të rëndësishme të transportit të energjisë në botë. Nëse kjo situatë vazhdon për muaj të tërë, tregu global mund të humbasë rreth 20% të furnizimit me naftë dhe po aq të gazit natyror të lëngshëm.
Këta faktorë kanë shtyrë çmimet në Azi që gjatë natës dhe kanë detyruar qeveritë të nisin lëvizjet e para për të zbutur goditjen ekonomike.
Vendet e G7 pritet të mblidhen të hënën rreth mesditës me orën evropiane për të diskutuar hedhjen në treg të një pjese të rezervave strategjike të naftës. Këto rezerva mbahen nga 32 vendet anëtare të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë dhe arrijnë rreth 1.2 miliardë fuçi, pak më shumë se dhjetë ditë prodhim global.
Sipas planit që po diskutohet, në treg mund të hidhen mes 300 dhe 400 milionë fuçi naftë. Ky volum është deri në dyfish më i madh se sasia që deri tani ka munguar në treg për shkak të luftës.
Ndërkohë edhe disa nga prodhuesit kryesorë të naftës po kërkojnë rrugë alternative për transportin. Arabia Saudite ka riaktivizuar tubacionin e saj të madh “Lindje-Perëndim”. Ky tubacion transporton naftë nga Abqaiq, pranë Gjirit Persik, deri në portin Yanbu në Detin e Kuq, përballë Egjiptit. Dy super-tankerë tashmë janë devijuar drejt Detit të Kuq për të marrë ngarkesën dhe për ta çuar në tregjet ndërkombëtare.
Edhe Emiratet e Bashkuara Arabe po bëjnë diçka të ngjashme, por në një shkallë më të vogël. Ato po përdorin tubacionin Habshan-Fujairah, që lidh Abu Dhabin me bregdetin e Omanit dhe shmang kalimin nga Ngushtica e Hormuzit.
Megjithatë këto janë vetëm zgjidhje të pjesshme. Tubacioni saudit ka kapacitet rreth pesë milionë fuçi në ditë, më pak se gjysma e prodhimit të vendit dhe gjithashtu e ekspozon Arabinë Saudite ndaj reagimeve të mundshme nga Irani. Tubacioni i Emirateve transporton më pak se dy milionë fuçi në ditë.
Në total, përmes këtyre rrugëve alternative mund të dalë nga Gjiri më pak se një e treta e fluksit normal të naftës.
Tregjet tashmë po reagojnë. Lajmi për mbledhjen e G7 për rezervat strategjike e ka zbutur pak rritjen e çmimit, por jo mjaftueshëm për ta ulur atë. Nafta Brent vazhdon të qëndrojë mbi 100 dollarë për fuçi, ndërsa në fund të shkurtit ishte rreth 60 dollarë./CorrieredellaSera
