Elon Musk beson se mënyra më e mirë për të zgjidhur vështirësitë e ndërtimit të qendrave të të dhënave të Inteligjencës Artificiale në Tokë është zhvendosja e tyre në hapësirë.
Dhe ai nuk është i vetmi që mendon kështu.
Ai ditëve të fundit njoftoi bashkimin e kompanisë së tij të raketave SpaceX dhe xAl, duke deklaruar se dëshiron të lëshojë 1 milion satelitë në hapësirë.
“E vetmja zgjidhje logjike… është transportimi i këtyre përpjekjeve që kërkojnë shumë burime në një vendndodhje me fuqi dhe hapësirë të madhe. Dua të them se hapësira quhet ‘hapësirë’ për një arsye”, tha Musk kur njoftoi bashkimin.
Musk ka nisur me sukses projekte ambicioze më parë, si zhvillimi i automjeteve elektrike për tregun masiv dhe krijimi i motorëve të ripërdorshëm të raketave për të transportuar njerëz dhe ngarkesa në hapësirë.
Këtë herë, Google, OpenAI dhe të tjerë po kërkojnë gjithashtu të krijojnë qendra të dhënash në hapësirë.
Kërkesa e madhe e qendrave të të dhënave të Al si për energji ashtu edhe për ujë do të thotë se teknologjia në rritje e Al do të kërkojë alternativa.
“Ne po tentojmë të tejkalojmë aftësinë për të gjeneruar energjinë e nevojshme”, tha David Bader, profesor i shquar i shkencës së të dhënave në Institutin e Teknologjisë në New Jersey.
“Mendoj se është një domosdoshmëri të mos shikojmë në tokë, por në hapësirë për të ofruar disa nga këto zgjidhje”, shtoi ai.
Hapësira ofron qasje më të mirë në energjinë diellore, dhe mjedisi gjithashtu e mban teknologjinë të freskët dhe anashkalon nevojën për tokë.
“Ekzistojnë qartë sfida teknike për ta bërë këtë një përpjekje të realizueshme, por këto duket se janë kufizime inxhinierike në krahasim me fizikën”, tha analisti i Deutsche Bank Research mbi qendrat e të dhënave orbitale të Al muajin e kaluar, duke vënë në dukje se shumë kompani po eksploronin mënyra për ta bërë atë të funksionojë.
Google njoftoi planet në nëntor për të testuar qendrat orbitale të të dhënave të Al duke lansuar dy satelitë testimi që vitin e ardhshëm.
“Në orbitën e duhur, një panel diellor mund të jetë deri në tetë herë më produktiv sesa në Tokë dhe të prodhojë energji pothuajse vazhdimisht”, tha Google në një deklaratë në atë kohë.
“Në të ardhmen, hapësira mund të jetë vendi më i mirë për të shkallëzuar llogaritjen e Al”, shtoi kompania.
Sipas Wall Street Journal, Sam Altman, CEO i OpenAI, verën e kaluar shqyrtoi blerjen e kompanisë së raketave Stoke Space për të vendosur qendra të të dhënave në orbitë.
Dhe në nëntor, startup-i i Al, Starcloud, me seli në Uashington, lansoi një satelit provë me një server në bordin e një rakete SpaceX.
“Në hapësirë, ju merrni energji të rinovueshme pothuajse të pakufizuar dhe me kosto të ulët”, tha Philip Johnston, bashkëthemelues dhe CEO i Starcloud.
Johnston parashikoi se, brenda 10 viteve, të gjitha qendrat e reja të të dhënave të Al do të jenë në orbitë, gjë që mund të zgjidhë edhe reagimin në rritje ndaj ndërtimit të tyre.
Bëhet e ditur se kostoja e furnizimit të qendrave të të dhënave me energjinë elektrike të nevojshme ka të ngjarë të rrisë faturat e energjisë elektrike për konsumatorët.
Një analizë e Bloomberg News zbuloi se zonat pranë qendrave të të dhënave panë një rritje të kostove të energjisë elektrike deri në 267% krahasuar me pesë vjet më parë.
Bader theksoi se një shifër e saktë për rritjen e kostos së energjisë elektrike për konsumatorët është e vështirë të përcaktohet për shkak të mungesës së informacionit publik mbi përdorimin e qendrave të të dhënave, por është e qartë se konsumatorët po paguajnë më shumë për shkak të kërkesave për energji nga Al.
Qendrat e të dhënave mund të krijojnë gjithashtu mungesa uji për komunitetet fqinje.
Një qendër e madhe të dhënash mund të përdorë deri në 5 milionë gallonë ujë në ditë, ekuivalente me përdorimin e ujit të një qyteti me 10,000 deri në 50,000 banorë, sipas Institutit të Studimeve Mjedisore dhe të Energjisë.
“Toka mund të jetë duke u bërë një vend i ndërlikuar për zhvillimin e qendrave të të dhënave të kompanive të mëdha teknologjike”, thotë Mark Muro, bashkëpunëtor i lartë në Brookings Metro.
Ai shtoi se reagimet politike në shumë komunitete po e bëjnë më të vështirë marrjen e miratimeve për më shumë ndërtime.
“Nuk janë vetëm faturat e energjisë elektrike të konsumatorëve që po rriten”, theksoi ai.
“Janë edhe faturat e energjisë elektrike të kompanive të mëdha teknologjike që po rriten jashtëzakonisht shumë. Ato tashmë po paguajnë shumë”, vazhdoi Muro.
Musk parashikoi se qendrat orbitale të të dhënave do të jenë më efektive nga ana e kostos sesa ato tokësore “brenda dy deri në tre vjetësh”.
Ndryshe, ai ka një histori të premtimeve të shumta për përparime teknologjike.
Por qendrat e të dhënave në hapësirë mund të ndodhin përfundimisht.
Kostoja e lëshimit të satelitëve në hapësirë po ulet, pikërisht kur kostot e ndërtimit dhe funksionimit të qendrave të të dhënave të Al në Tokë po rriten.
