Meta në Komisionin hetimor
Presidenti i Republikës, Ilir Meta u paraqit të hënën përpara Komisionit hetimor të posaçëm për shkarkimin e tij. Meta argumentoi se nuk kishte shkelur Kushtetutën duke përdorur tre aspekte kryesore; aspektin ligjor, atë të sigurisë kombëtare dhe interesat e Shqipërisë. Ligjërisht Meta tha se vendimi i tij bazohej në praktikën e Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ) dhe të presidentëve të tjerë Shqiptarë. Ai solli një vendim të GJEDNJ ku me pak fjalë përcaktohej se zgjedhjet me një kandidat nuk garantojnë të drejtën e zgjedhjes së votuesve. Meta përmendi gjithashtu rastet e kaluara kur zgjedhjet janë shtyrë nga Presidenti Ramiz Alia, Moisiu dhe Nishani. Në aspektin e sigurisë kombëtare ai solli një argument të panjohur më parë për publikun.
“Kam pasur informacione të besueshme se persona të caktuar do shfrytëzonin mitingun e opozitës në 8 qershor për djegien e kuvendit të Shqipërisë, prandaj kam anuluar dekretin e 30 Qershorit”, tha kreu i shtetit. Këtë raport Meta tha më vonë se do tja vinte në dispozicion komisionit hetimor dhe Kuvendit duke zbatuar rregullat të cilave i nënshtrohet një dokument i klasifikuar si sekret.
Në aspektin e interesave të Shqipërisë Meta argumentoi se vendimi i tij për të shmangur zgjedhje me një kandidat bëhej për të mos penalizuar vendin në rrugën e integrimit europian. “Negociatat për anëtarësim nuk mund ti hapen një vendi që nuk ka zgjedhje demokratike” tha Meta duke ju referuar edhe raportit të OSBE/ODIHR-it.
Gjatë dëshmisë së tij Meta u tregua i ashpër me forcat kryesore politike duke i quajtu “të papërgjegjshëm” dhe “të çmendur” për situatën që i kanë krijuar vendit.
Komisioni i Venecias dhe përpjekjet për dialog
Një delegacion i Komisionit të Venecias mbërrit të hënën në Shqipëri për të mbledhur fakte para se të shqyrtojë kushtetutshmërinë e vendimit të Presidentit Meta për anulimin e 30 qershorit si datë zgjedhjesh. Delegacioni zhvilloi takime me anëtarët e opozitës jashtë Kuvendit, me përfaqësues të mazhorancës, opozitës parlamentare, kryeparlamentarin Ruçi, Presidentin Meta, kryeministrin Edi Rama, përfaqësuesit e KQZ-së, gjykatësen e Gjykatës Kushtetuese Vitore Tusha dhe anëtarët e Komisionit Hetimor.
“E kemi një ide të qartë, nëse e ka shkelur Presidenti Kushtetutën. Të gjitha takimet kanë qenë produktive, pasi morëm një informacion për të krijuar opinionin që do të dalë në 11 Tetor” tha një prej anëtarëve të delegacionit në përfundim të takimeve.
Përmbajtja e takimeve nuk u zbulua nga palët por deputetja Rudina Hajdari tha se pyetjet e tyre ishin më shumë politike se ligjore ndërsa Presidenti Meta ndihej i sigurt në një vendim në favor të tij pasi deklaroi se “Nëse Venecia thotë që Ilir Meta ka shkelur Kushtetutën, patjetër që do ta jap dorëheqjen”. Konkluzionet e ‘Venecias do të dalin më 11 shtator ç’ka do të thotë se puna e Komisionit hetimor të posaçëm do të shtyhet me shumë gjasa duke qenë se mandati i tyre përfundon më 8 tetor.
Ardhja e delegacionit të Venecias dhe takimi me të gjitha palët krijoi një frymë se mund të arrihet një marrëveshje për dialog politik mes palëve. Tonet e zbutura të Presidenti në Komision dhe afrimi i datës 18 tetor ku do të jepet vendimi për çeljen e negociatave për anëtarësim ishin shenja se dialogu mund të vendosej. Kreu i opozitës, Lulzim Basha pati një takim në presidencë me Metën ndërkohë që kryetarja e LSI-së Monika Kryemadhi deklaroi se forca e saj politike ishte gati të shkonte në zgjedhje me ose pa Ramën kryeministër. Megjithatë këtë qëndrim duket se nuk e ka mbështetur Partia Demokratike. Lulzim Basha nëpërmjet reagoi duke thënë se zërat e një marrëveshjeje midis PD dhe PS janë jo të vërteta.
Megjithatë zërave pro dialogut këtë javë ju bashkua edhe ambasadori i BE-së, Luigi Soreca i cili tha se një bazë e mirë për nisjen e dialogut mund të jetë reforma zgjedhore. Mazhoranca i ka ofruar opozitës një vend në komisionin e reformës zgjedhore dhe të drejtën e vetos.
Një kryebashkiak tjetër me probleme me drejtësinë?
Partia Demokratike nuk ka preferuar ti përgjigjet drejtpërdrejtë cështjes së dialogur por ka vijuar edhe këtë javë me denoncime. PD akuzoi kryebashkiakun e Vaut të Dejës Mark Babanin, se “Është i ndaluar/dënuar/dëbuar në Itali dhe Maqedoni dhe se ka fshehur edhe 3 identitete të tjera.”. Në lidhje me këto akuza PD i kërkoi Prokurorisë së Përgjithshme që të kryente verifikimet e nevojshme. Vetë Babani tha se akuzat ndaj tij janë të pavërteta dhe se ai është i gatshëm për cdo verifikim të mundshëm. Në një intervistë ai madje tha se është “ hero i Ballkanit se ka prurë një punë të re në Ballkan” duke ju referuar sipërmarrjes së tij.
Partia Demokratike paralajmëroi gjithashtu këtë javë se disponojnë prova, edhe në formë videosh, për shkeljet e bëra në zgjedhjet e 30 qershorit. Detaje nga kjo dosje pritet të bëhen publike por PD tha se ajo do ti dorëzohet partnerëve ndëkombëtarë për të delegjitumuar procesin e 30 qershorit.
Çelja e negociatave për anëtarësim, javë diplomatike
Këtë javë u shpall struktura e re e Komisionit Europian. László Trócsányi, ish ministri i drejtësisë në Hungari do të zëvendësojë Komisionerin Hahn për çështjet e fqinjësisë dhe zgjerimit në Bashkimin Europian. Si struktura e re dhe komisioneri i ri nuk janë sinjale premtuese për hapjen e dyerve të Europës. Komisioni për zgjermin nuk ishte pjesë e tetë më të rëndësishmëve dhe vendosja e një prej njerëzve të besuar të kryeministrit hungarez, Viktor Orban, në krye tregon se Europa do të ketë një qasje më të mbyllur dhe këkuese ndaj zgjerimit. Komisioneri i ri nuk është shprehur ende, por kryeministri Orban ka qenë në favor të zgjerimit të BE-së me vendet e Ballkanit Perëndimor por marrëdhëniet e tij janë më të ngushta me presidentin serb Aleksandër Vucic, atë malazez Milo Gjukanovic dhe ish-presidentin e Maqedonisë së Veriut Nikolla Gruevski. Pra nuk dihet ende se si do të ndikojë kjo situatë për Shqipërinë.
Zërat që janë shprehur më së shumti gjatë javës në lidhje me çeljen e negociatave për anëtarësim të Shqipërisë kanë qenë nga Gjermania. Ministri i Jashtëm Heiko Mass u shpreh në favor të celjes së negociatave por pranoi se Bundestagu ishte i ndarë për këtë cështje.
Këtë e konfirmoi edhe Kreu i Komitetit të Çështjeve Europiane të Bundestagut, Günter Krichbaum, i cili megjithëse vlerësoi progresin e Shqipërisë tha se “në Bundestag kjo çështje është duke u diskutuar”, ndryshe nga Maqedonia e Veriut e cila siç tha ai “shihet me sy shumë pozitiv”.
Kryeministri Rama ishte në Berlin ku zhvilloi takime në Komitetin e Çështjeve Europiane dhe me Kancelaren Merkel. Ai tha se kishte marrë vlerësime dhe predispozita pozitive ndaj Shqipërisë nga kancelajrja. Po atë ditë në mediat gjermane shkruhej se Shqipërisë do ti vendosen kushte të reja pasi koalicioni qeverisës “nuk e sheh si të përshtatshme krizën dhe pasigurinë ligjore në Shqipëri”.
Një tjetër pikëpyetje e re në lidhje me procesin e integrimit është ngritur nga Greqia. Kryeministri Mitotakis është shprehur se Greqia nuk do të mbështesë çeljen e negociatave me Shqipërinë nëse nuk ndryshohet qasja ndaj minoritetit grek. Të dy krerët e qeverive mund të takohen në Asamblenë e OKB-së javët në vijim ndërkohë që kryeministri Rama do të presë të martën në Tiranë, Presidentin e Këshillit Europian, Donald Tusk në lidhje me çështjen e negociatave. / Përgatiti për Opinion.al, Aldo Baxhaku
