Nga Dr. Fatjona R. Lubonja- Në fillimin a viteve 1900 Shqipëria ishte një shtet i ri, i sapo krijuar (1912), (Archive, 1912), me një politikë fragile, ekonomi të varfër, dhe një popullsi të tkurrur. Duke ju referuar dokumentave historik (Rockefeller Archive, 1916), Shqipëria gjatë viteve 1914-1916 ka kaluar një krizë humanitare në popullsinë e saj e influencuar nga mungesa elementare ushqimore deri tek extremi i urisë, mungesa e ndihmës bazë e shëndetësisë, mungesa institucionale, konstitucionale, ashtu dhe ato sociale.
Në ato vite Shqipëria gjendej në një periudhë të vështirë nën ndikimin e sëmundjes epidemike të malarjes (Hackett, 1927) dhe sëmundjeve virale të përhapura gjatw asaj periudhe. Vendi ishte në një situatë që konsiderohej si vatër e një krize humanitare duke ju bashkangjitur edhe epidemitë virale për faktin se infrastruktura e vendeve më të populluara pozicionohej përreth me moçale, toka kënetore të kontaminuara dhe pa infrastrukturë. Situata ishe shumë e varfër dhe pa monetary mbështetje si nga fondet e brendshme ashtu dhe nga ato të huaja (Rockefeller Archive, 1917).
E vetmja ndihmë në popullatën e Shqipërisë në atë periudhë jepej nga shoqëria bamirsore e Kryqit të Kuq që ishte shumë e vogël për të përballuar kapacitetin epidemik dhe krizën humanitare të popullsisë shqiptare.
Një thirrje e fortë në atë periudhe për ti ardhur në ndihmë popullit shqiptar është bërë nga individë të thjeshtë qytetarë nëpër vende me ekonomi të zhvilluar si Amerika.
Një rast i tillë ka qënë dhe thirrja për ndihmë humanitare nga qytetarë të Shtetit të New York-ut ashtu dhe institucionet religiose për mbledhjen e ndihmave. Sipas publikimit thirrjet për ndihmë i drejtohen drejt për drejt popullit Amerikan duke i pasqyruar situatën në një publikim të kohës që daton në vitin 1915.
Bazuar në artikull, fjalët e publikuara janë prekëse dhe emocionuese drejt për drejt për një ndihmë humanitare për popullsinë shqiptare që për një periudhe të shkurtër kishte patur një humbje të popullsisë mbi “dyqind mije gra dhe fëmijë të vdekur nga uria” (Rockefeller, 1916).
Fjalët e shkruara janë me përbërje etike dhe morale drejtuar popullit Amerikan: “ A është e drejtë – a është humane – që inoçent gra dhe fëmijë Shqiptarë, që nuk i kanë bërë asnjëherë asnjërit keq,… të lejohen të zhduken..” (Rockefeller, 1916).
