TIRANE- Studime të ndryshme si ai BB, FMN dhe së fundi edhe qeveria shqiptare ka deklaruar se mbi e një e treta e ekonomisë noton tërësisht në të zezë. Rreth 1 miliard dollarë humbin prej evazionit, në një kohë që arkëtimet buxhetore pritet të arrijnë në rreth 3 miliardë USD këtë vit.
Po si ndahet torta 1 miliarde USD e infomalitetit ndërmjet bizneseve të mëdha të vogla dhe të mesme, cili sektor është i ekspozuar më shumë dhe se, cilat taksa kanë krijuar predispozitën më të lartë për shmangie?
Ekspertët e fiskut në kushtet e anonimatit shpjegojnë se, ka një parim të përbotshëm ku bizneset VIP janë kontributorët më të mëdhenj në të ardhurat buxhetore me rreth 60% të tyre, ndërsa bizneset e vogla në kushtet optimale, duke llogaritur zero evazion, nuk mund të sigurojnë më shumë se 10% të prurjeve, pjesa që mbetet e 20-25% e jep biznesi i mesëm. Në këto proporcione është i ndarë edhe evazioni fiskal, ndaj dhe administratat tatimore investohen në kontrollin e pjesës VIP të biznesit. Evazioni fiskal bëhet në procesin e importit, çka do të thotë se është lehtësisht më i kontrollueshëm për çështjet e taksimit. Peshën më të madhe e mbajnë mallrat e fortë cigare, karburante dhe pijet alkoolike.
Kontrabanda me mallrat e akcizës
Historikisht në ekonominë shqiptare janë kontrabanduar mallrat e akcizës, për arsye që lidhen me madhësinë e informalitetit në Shqipëri, dobësinë e kontrollit të institucioneve dhe nga ana tjetër, diferenca e taksimit ka nxitur elemente të kontrabandës.
Por këtë vit, kur të ardhurat nga doganat nuk u realizuan në masën e 80 milionë dollarëve në gjashtëmujorin e parë, kërkimet për shkaqet kanë nxjerrë në pah elemente në rritje të kontrabandës së cigareve. Inspektorë të terrenit në administratën doganore kanë pohuar se, skema e kontrabandës të cigareve fshihet pas zhdoganimeve të mallrave të lirë. Kështu, një kamion me cigare zhdoganohet për ushqime të përpunuara ose të tjerë artikuj më të lirë. Kjo lloj kontrabande ka mbështetje politike dhe bëhet me mbështetjen e stafit të doganës – ka pohuar inspektori i terrenit.
Kontrabanda e naftës
Protagonistët e tregut të naftës pohojnë se skema e shmangies së taksave në karburante zhvillohet në tri mënyra. E para është kontrabanda me naftën e importit, kontrabanda me naftën e vendit dhe evazioni fiskal në pikat e pakicës.
Kontrabanda nga importi mësohet të jetë minimizuar ndjeshëm pas përqendrimit në dy portet kryesore, Porto Romano dhe Petrolifera të sasive që vijnë nga jashtë. Por ndërkohë që konsumi sipas grosistëve është rreth 550 mijë tonë në mesataren e një viti, të dhënat e gjashtëmujorit tregojnë se është zhdoganuar çereku i këtij volumi 190,284 tonë, ndërkohë që importet këtë vit duke iu referuar gjashtëmujorit të parë, kanë shënuar ulje vjetore me 6%.
