Në pjesën veriore të Indisë, një shkretëtirë dhe mes saj një akullnajë, është sfondi mahnitës për një strukturë të paprecedent dhe që nuk është parë ndonjëherë.
Kjo është një tokë e ekstremeve, ku reshjet janë të pakta dhe temperaturat variojnë mes dy ekstremeve.
Banorët vendas thonë se është vendi i vetëm në botë ku një burrë, i ulur në diell, por me këmbët e tij në hije, mund të vuajë goditje dielli dhe ngrirje të këmbës në të njëjtën kohë, shkruan opinion.al
Është rajoni Ladakh – “tokë e kalimeve të larta” – e vendosur në mes të dy vargjeve më të larta malore të botës, Himalajet dhe Kunlun.
Reshjet janë të rralla në kete vend. Uji, i cili është thelbësor për ujitje të tokave bujqësore që janë mbështejta kryesore për ekonomi të banorve lokal, kryesisht vjen nga shkrirja e borës dhe akullit.
Por ndryshimet klimatike së fundmi e bëjnë këtë vend edhe më të thatë, duke lënë fermerët pa ujë në muajt e rëndësishme të mbjelljes të prillit dhe të majit, pikërisht përpara se akullnajat të fillojnë të shkrihen nga dielli veror.
Zgjidhjen e gjeti inxhinieri lokal i cili krijoi një akullnajë artificiale.
“Stupa e akullit”
Në vitin 2014 një inxhinier lokal mekanik, Sonam Wangchuk, u nis për të zgjidhur krizën e ujit të Ladakh.
Akullnajat natyrore po pakësohen për shkak të temperaturave në rritje globale. Wangchuk kishte një ide të thjeshtë: ai donte të balanconte këtë deficit natyror duke mbledhur ujë nga shkrirja e borës dhe akullit në muajt e ftohtë, dhe do ta ruanin deri në pranverë, kur fermerët kanë nevojë më shumë për ujin.
“Një herë pashë akullin nën një urë në maj dhe kuptova se është dielli që bën shkrirjen e akullit, jo temperaturat e ambientit”, tha ai për CNN.
“Kuptova se akulli mund të zgjasë një kohë të gjatë, madje edhe në lartësi të ulëta”.
Ai pastaj ndërtoi një ndërtesë dykatëshe të një “stupa akulli”, një kon eakullit që ai e quajti monumente të shenjta tradicionale që gjenden në të gjithë Azinë.
Pse një kon?
Stupa e akullit është krijuar duke mos përdorur energji ose pompa, vetëm objekte fizike: Së pari, një tub është hedhur nën tokë, duke lidhur një rrymë uji dhe vendndodhjen ku kërkohet stupa e akullit, zakonisht pranë një fshati. Uji duhet të vijë nga një lartësi më e lartë, zakonisht rreth 60 metra ose më shumë.
Për shkak se një lëngu në një sistem gjithmonë dëshiron të ruajë nivelin e tij, uji nga 60 metra në rrjedhën e sipërme do të lyejë 60 metra në ajër jashtë tubit në drejtim të rrymës, duke krijuar një burim.
Temperatura e ngrirjes së ajrit bën pjesën tjetër, duke i kristalizuar menjëherë pikat e ujit në akull që bie poshtë, duke formuar një kon.
“Një kon është shumë e lehtë për të bërë me akull, sepse çdo ndarje natyrisht formon një nënkon” thotë Ëangchuk.
Aspekti revolucionar i stupës së akullit është se ajo punon edhe në lartësi të ulët dhe në temperatura shumë të ngrohta.
Nuk është lloji i parë i akullnajës artificiale në zonë, por përpjekjet e mëparshme në këtë zonë u përpoqën vetëm mbi 4,000 metra nga ngrirja e ujërave në kanale të mëdha që kërkonin hije dhe shumë mirëmbajtje dhe ishin shumë larg.
Në vend të kësaj, forma konike e stump akull mund të përballojë edhe rrezet e diellit të drejtpërdrejtë dhe ajo mund të ulen të drejtë ishin të ujit është e nevojshme. G.Z/Pershtatur per opinion.al
