Dokumenti i parë që aludon për një “klan mafioz”, për të përshkruar vëllazëritë e përfshira në aktivitete kriminale, i nënshkruar nga prokurori i Gjykatës së Madhe Penale të Trapanit, daton në vitin 1837. Termi mafia u bë një shprehje aktuale vetëm pasi përfaqësimi i dramës popullore “I mafiusi di la Vicaria”, nga viti 1863.
Origjina e Cosa Nostra-s, një term i hyrë në përdorimin gazetaresk për të përcaktuar mafien amerikane, lidhet me pasurinë e madhe, një pronë toke e mbyllur që dominonte strukturën e prodhimit siçilian deri në fillim të viteve 1900, mes fisnikëve të tokës, trashëgimtarë të një prej sistemeve të fundit feudale të Evropës, dhe fshatarëve, formohet një klasë e organizuar në vëllazëri, e cila kryen funksione kontrolli dhe represioni.
Sot Cosa Nostra, si dhe në Itali, është e pranishme në Shtetet e Bashkuara, Kanada, Gjermani, Zvicër, Francë, Britani të Madhe dhe Rusi. Organizata të tjera mafioze janë ‘Ndrangheta’ kalabreze, Camorra napolitane dhe Sacra Corona Unita puliane.
