Rreth 100 miliardë dollarë asete të Iranit të ngrira jashtë vendit janë kthyer në një nga çështjet kryesore në negociatat me Shtetet e Bashkuara, ndërsa Teherani kërkon lirimin e tyre për të lehtësuar krizën ekonomike të brendshme.
Sipas vlerësimeve të ekspertëve dhe zyrtarëve iranianë, këto asete kryesisht të ardhura nga shitja e naftës – janë bllokuar në banka të huaja për shkak të sanksioneve ndërkombëtare, që prej dekadash kufizojnë aksesin e Iranit në financat e tij.
Shuma totale e fondeve të ngrira llogaritet mbi 100 miliardë dollarë, një shumë që konsiderohet shumë e madhe për ekonominë iraniane, e cila është goditur rëndë nga sanksionet.
Çfarë janë asetet e ngrira?
Asetet e ngrira janë para, prona apo investime që mbahen nga vende të tjera ose institucione ndërkombëtare dhe që nuk mund të përdoren nga pronari për shkak të vendimeve politike, ligjore apo sanksioneve.
Në rastin e Iranit, këto masa janë vendosur kryesisht nga SHBA dhe aleatët e saj, fillimisht pas revolucionit islamik të vitit 1979 dhe më pas për shkak të programit bërthamor dhe aktiviteteve ushtarake të vendit.
Ku mbahen paratë?
Asetet iraniane janë të shpërndara në disa vende dhe institucione financiare ndërkombëtare. Sipas të dhënave të ndryshme, pjesa më e madhe e tyre ndodhet në vende si Koreja e Jugut, Kina, Japonia, India, Turqia dhe disa vende europiane.
Një pjesë e fondeve është mbajtur edhe në llogari të kufizuara në Katar, si pjesë e marrëveshjeve të mëparshme diplomatike, ndërsa miliarda dollarë të tjera mbeten të bllokuara në banka të huaja për shkak të sanksioneve amerikane.
Pse janë kaq të rëndësishme?
Ekspertët theksojnë se kjo shumë është rreth katër herë më e madhe se të ardhurat vjetore të Iranit nga hidrokarburet, çka e bën lirimin e saj vendimtar për rimëkëmbjen ekonomike të vendit.
Megjithatë, edhe nëse asetet do të zhbllokohen, nuk është e sigurt që Irani do të ketë akses të plotë në to, pasi një pjesë e tyre është e angazhuar për borxhe apo projekte të mëparshme.
Pjesë e negociatave me SHBA
Lirimi i këtyre fondeve mbetet një nga kërkesat kryesore të Iranit në bisedimet e fundit me SHBA. Teherani ka kërkuar fillimisht zhbllokimin e të paktën 6 miliardë dollarëve si hap besimi në negociata.
Megjithatë, Uashingtoni ka mohuar se ka rënë dakord për një hap të tillë, duke theksuar se asetet mbeten të ngrira për momentin.
