Menjëherë pas fillimit të luftës së agresionit kundër Ukrainës, dolën paralajmërime për një rrjedhje të mundshme të paligjshme të armëve, sipas dokumenteve të siguruara nga Report Mainz.
Në fillim të marsit, anëtarët e Policisë Kombëtare Spanjolle kontrolluan një zonë pyjore pranë Marbejës në kërkim të një sasie të madhe kokaine. Pasoi një ndjekje. Tregtarët e drogës, të maskuar si oficerë policie, hapën zjarr ndaj oficerëve me pistoleta automatike. Në automjetet e tyre u gjetën AK-47, tha më vonë Policia Kombëtare në një deklaratë.
“Nuk mund të mbrohemi”
Sipas hetuesve spanjollë të intervistuar nga gazetarët e revistës politike ARD Report Mainz, ky nuk është një rast i izoluar. Pothuajse çdo javë, përveç kokainës, sekuestrohen edhe armë dhe municione ushtarake.
Për policinë, ky është një problem në rritje: “Si policë të zakonshëm, nuk mund të mbrohemi kundër këtij lloji arme ushtarake. Ne kemi vetëm pistoleta standarde”, thotë oficeri i policisë Oscar Sanchez.
Report Mainz u takua me një ekspert armësh nga Policia Kombëtare në një plazh turistik të njohur pranë Cadiz. Atje, ka bastisje të rregullta kundër korrierëve të armatosur të drogës që përdorin motoskafë për të sjellë kokainë në Andaluzi, duke u armatosur gradualisht.
Sanchez tregon një fishek të sekuestruar 5.56 mm, një fishek standard i NATO-s. “Bandat e drogës përdorin këtë lloj municioni. Ai vjen nga Evropa Lindore, nga lufta në Ukrainë”, supozon Sanchez.
Një tjetër hetues ka dyshime të ngjashme. Agustin David Domngez, një përfaqësues sindikal në forcën policore spanjolle “Guardia Civil”, është i bindur: “Armët në përgjithësi nuk identifikohen nga origjina, por municioni është më i lehtë për t’u gjurmuar dhe shpesh vjen nga lufta në Ukrainë.” Këto pretendime nuk mund të verifikohen në mënyrë të pavarur.
A përfundojnë armët e luftës në tregun e zi?
Zbulimet ngrenë një pyetje të ndjeshme: a përfundojnë armët dhe municionet nga fushat e betejës ukrainase në tregun e zi evropian?
Jo vetëm në Spanjë, por në të gjithë Evropën, policia sekuestron rregullisht sasi të mëdha armësh, përfshirë armë ushtarake, gjatë bastisjeve.
Për Report Mainz, eksperti i municioneve dhe eksplozivëve Marko Polers analizoi pamjet e operacioneve të tilla. Polers është një ish-anëtar i njësisë së forcave speciale gjermane KSK (Kommando Spezialkräfte).
Në fotot e publikuara në media nga një bastisje në Hungari në korrik 2022, ai identifikoi një pushkë ruse AK-47 të modernizuar. “Kjo armë është padyshim e destinuar për tregun ushtarak”, thotë Polers.
Sipas vlerësimit të tij, armë të tilla lufte aktualisht janë më të lehta për t’u siguruar në Ukrainë, për shembull nga ushtarët e rënë. Kalashnikovi AK-47 është pushka standarde sulmuese e vendeve të ish-Bllokut Lindor dhe u prodhua në miliona kopje. Aleatët e Ukrainës e furnizuan atë gjithashtu gjatë ditëve të para të luftës.
Shumë nga këto pushkë, pretendon ai, nuk ishin regjistruar siç duhet në fillim të luftës, kështu që disa përfunduan në shitje të paligjshme.
Paralajmërime menjëherë pas fillimit të luftës
Zyrtarët politikë në Gjermani dhe në nivelin e Bashkimit Evropian e shohin gjithashtu këtë rrezik. Kjo tregohet nga korrespondenca konfidenciale midis Brukselit dhe Berlinit, si dhe nga raportet e Europolit të marra nga Report Mainz. Që në maj 2022, vetëm disa muaj pas fillimit të luftës, Europol u tha përfaqësuesve të qeverisë se: “tregtia e paligjshme ka filluar tashmë dhe mund të rritet më tej”.
Në korrik 2022, zëvendësdrejtori i agjencisë evropiane të mbrojtjes së kufijve, Frontex, paralajmëroi para Komitetit të Çështjeve të Brendshme të Bundestagut: “Aktualisht, në Ukrainë ka qasje pothuajse të pakufizuar në armët e luftës. Ne supozojmë, dhe ka indikacione fillestare, se kriminelët po i kontrabandojnë këto armë në Bashkimin Evropian.”
“Mungojnë mekanizmat e kontrollit”
Eksperti i terrorizmit Hans-Jakob Schindler beson se armët e furnizuara nga aleatët në Ukrainë me të vërtetë po përfundojnë në tregun e zi. Ai akuzon shtetet anëtare të BE-së se e mbulojnë problemin.
“Asnjë qeveri që dërgon armë në një zonë konflikti, madje as qeveria federale gjermane, nuk dëshiron të pranojë se armët e saj po përdoren për diçka tjetër përveç qëllimit për të cilin janë furnizuar.”
Sipas tij, një përqendrim i madh i armëve në zonat e krizës tërheq gjithmonë kriminelë, siç kanë treguar konfliktet e mëparshme në Liban dhe Afganistan. Problemi, thotë ai, është se nuk është mësuar mjaftueshëm nga këto përvoja. “Nuk ka mekanizma kontrolli.”
Për shembull, nuk ka një bazë të dhënash të përbashkët me numrat serialë të të gjitha armëve të furnizuara në Ukrainë, kritikon Schindler. Kjo e bën pothuajse të pamundur gjurmimin e lëvizjeve të tyre.
Përfundimi i tij është shkatërrues: “Kurba jonë e të mësuarit si shoqëri, përfshirë Gjermaninë, është 100 për qind horizontale.”
Nuk është i mundur një rishikim sistematik krahasues i të dhënave në BE.
Hetuesit në Spanjë ankohen gjithashtu se armët, pavarësisht numrave serialë, shpesh janë të pamundura të gjurmohen. Problemi kryesor është mungesa e një qasjeje të përbashkët evropiane ndaj listave të numrave serialë. Përveç kësaj, shumë nga informacionet kryesore janë shënuar si konfidenciale.
Dokumentet diplomatike të marra nga Report Mainz gjithashtu tregojnë të njëjtin problem. Një dokument i brendshëm nga Ministria e Jashtme Gjermane nga shkurti 2024 thotë se, sipas Europolit, “krahasimet sistematike të të dhënave nuk janë të mundshme” kur shkëmbehen të dhëna brenda BE-së.
Një dokument tjetër tregon se agjencia evropiane e IT-së përgjegjëse për këtë fushë gjithashtu e konsideron kontrabandën e armëve të zjarrit si një sfidë të madhe.
Ndërsa ka rreth 35 milionë armë të paligjshme në qarkullim në Evropë, vetëm 620.000 raste janë të regjistruara në Sistemin e Informacionit Shengen. /DW
