Ekspertët thonë se nëse inflacioni nuk trajtohet menjëherë, zhvillimet afatmesme do të jenë më të këqija.
Pushtimi rus i Ukrainës dhe lufta e ndezur prej 18 ditësh kanë një ndikim të dyfishtë në ekonomi. Nga njëra anë, ato nxisin inflacionin duke rritur çmimet e energjisë dhe ushqimeve të caktuara dhe lëndëve të tjera të para, dhe nga ana tjetër, ngadalësojnë rritjen e ekonomisë.
Prioriteti i autoriteteve monetare është luftimi i inflacionit, i cili është në rritje. Kjo u pa të enjten e kaluar kur Banka Qendrore Evropiane (BQE) vendosi të përshpejtojë përfundimin e programit të blerjes së bonove dhe kur Rezerva Federale e SHBA (Fed) të mërkurën e ardhshme, vazhdoi me rritjen e pritshme të normës së interesit.
Mendimi mbizotërues i autoriteteve monetare në mbarë botën është se problemi i inflacionit është më i rëndësishëm se ngadalësimi i rritjes dhe se nëse inflacioni nuk trajtohet menjëherë, zhvillimet në afat të mesëm do të jenë më të pafavorshme edhe për rritjen. Frika është se nëse pritshmëritë për inflacion të lartë nguliten në ekonomi dhe shoqëri në afat të mesëm, atëherë do të ketë një cikël vicioz të rritjes së çmimeve dhe pagave që do të kenë kosto të konsiderueshme për ekonomitë.
Kjo frikë është më e theksuar sot në SHBA, ku inflacioni u rrit në 7.9% në shkurt dhe mund të rritet në shifra afër dyshifrore deri në prill.
Pagat në SHBA po rriten me një normë vjetore prej 4.5% dhe kreu i Fed, Jerome Powell, tha në një fjalim të fundit në Kongres se nevojiten një seri rritjesh të normave të interesit, duke filluar nga e mërkura e ardhshme. Tregjet presin gjithsej shtatë rritje të normave të interesit, nga një çerek pikë përqindje secila, në 12 muajt e ardhshëm.
Në Eurozonë, inflacioni dhe rritja e pagave është më e ulët se në SHBA, por frika është gjithashtu e madhe pasi ka pasiguri për rrjedhën e luftës në Ukrainë.
Tre skenarët për inflacionin dhe rritjen nga BQE
Për shkak të kësaj pasigurie, BQE prezantoi të enjten tre skenarë për inflacionin dhe rritjen.
Skenari bazë, bazuar në supozimin se ndërprerjet aktuale në furnizimin me energji dhe ndikimi negativ për shkak të luftës në Ukrainë do të jenë të përkohshme dhe se zinxhirët e furnizimit nuk do të preken ndjeshëm, parashikon inflacion mesatar prej 5.1% për vitin 2022 (në Shkurt arriti në 5.8%) dhe rritja në 3.7%.
Skenari i dytë, i cili është i pafavorshëm, bazohet në supozimin se do të vendosen sanksione më të rrepta ndaj Rusisë, gjë që do të çojë në disa ndërprerje në zinxhirët e furnizimit. Në këtë rast, inflacioni do të ishte 5.9% në vitin 2022 dhe rritja në 3.5%.
Në skenarin e tretë dhe më të keq, i cili supozon një reagim më të fortë të çmimeve të energjisë ndaj reduktimeve më të mëdha të ofertës, inflacioni do të arrinte në 7.1% këtë vit dhe rritja e PBB-së do të kufizohej në 2.3%.
Me skenarin bazë, inflacioni për vitin 2023 qëndron në 2.1%, ndërsa me skenarin e pafavorshëm dhe më të pafavorshëm përkatësisht 2% dhe 2.7%.
BQE ka njoftuar se ka të ngjarë të përfundojë blerjet e bonove përmes planit të saj të rregullt (APP) në tremujorin e tretë të 2022, nëse të dhënat më të fundit tregojnë se inflacioni do të lëvizë mbi 2% në 2023. Blerjet e obligacioneve përmes emergjencës Programi Pandemik (PEPP ) do të përfundojnë këtë muaj, siç është vendosur në dhjetor. Riblerja e bonove për Programin Pandemik, do të vazhdojnë të paktën deri në fund të vitit 2024, po ashtu siç parashikohet në vendimin e dhjetorit.
Koha e saktë e rritjes së normës së interesit do të varet nga ecuria e inflacionit në muajt në vijim, por me të dhënat aktuale duhet të pritet brenda vitit 2022. Tregjet e parasë zbritën, pas njoftimeve të BQE, se do të ndodhë rritja e parë e normës së interesit në tetor./Opinion.al
