Ish-presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, duhet të ndalohet që të kthehet në Shtëpinë e Bardhë, kanë thënë disa kundërshtarë të tij, duke argumentuar se roli i tij në trazirat e 6 janarit, përkatësisht sulmi ndaj Kapitolit përbën mbështetje të “kryengritjes”, siç përcaktohet në nenin 14 të Kushtetutës amerikane.
Disa ekspertë ligjorë thonë se veprimet e Trump më 6 janar e skualifikojnë atë për presidencën. Ata citojnë fjalimin e tij të zjarrtë drejtuar mbështetësve të cilët më pas sulmuan Kapitolin në një përpjekje të dështuar për të ndaluar Kongresin të certifikonte zgjedhjen e presidentit demokrat Joe Biden, shkruan REUTERS.
Ish-presidentit Donald Trump i ndalohet kthimi në Shtëpinë e Bardhë, thonë disa kundërshtarë që argumentojnë se roli i tij në sulmin e 6 janarit 2021, Kapitol përbën mbështetjen e një “kryengritjeje” siç përcaktohet nga Amendamenti i 14-të i kushtetuta e SHBA.
Ja një vështrim në teorinë ligjore dhe shanset e saj të gjata për të bllokuar kandidatin kryesor për nominimin presidencial republikan nga votimi i nëntorit 2024.
Disa ekspertë ligjorë thonë se veprimet e Trump më 6 janar e skualifikojnë atë për presidencën. Ata citojnë fjalimin e tij të zjarrtë drejtuar mbështetësve të cilët më pas sulmuan Kapitolin në një përpjekje të dështuar për të ndaluar Kongresin të certifikonte zgjedhjen e presidentit demokrat Joe Biden. Ata citojnë seksionin 3 të Amendamentit të 14-të të pas Luftës Civile, i cili ndalon zyrtarët qeveritarë të cilët janë “angazhuar në kryengritje ose rebelim” të mbajnë poste.
Grupi i avokimit Qytetarët për Përgjegjësi dhe Etikë në Uashington ngriti një padi në Kolorado më 6 shtator duke kërkuar të ndalonte zyrtarin më të lartë të zgjedhjeve të shtetit që të vendoste Trump në fletën e votimit në zgjedhjet e nëntorit 2024, duke përmendur seksionin 3.
Më shumë padi kundër zyrtarëve të zgjedhjeve shtetërore mund të pasojnë, duke ftuar një përleshje ligjore në të 50 shtetet mbi një çështje ligjore kryesisht të paprovuar me implikime potencialisht të gjera për atë se kush lejohet të mbajë poste federale.
A ËSHTË I DËNUAR TRUMP PËR NXITJE TË KRYEMngritjes?
Dhoma e Përfaqësuesve në shkarkimin e dytë të Trump-it e akuzoi atë për nxitje të një kryengritjeje më 6 janar, por republikanët e Senatit mbajtën ngushtë vota të mjaftueshme për ta liruar atë.
Ai tani është në pritje të gjykimit për katër padi penale, duke përfshirë dy që lidhen me përpjekjet e tij për të përmbysur humbjen e tij në vitin 2020, për të cilën ai pretendon rrejshëm se ishte rezultat i mashtrimit.
Trump nuk është akuzuar për kryengritje apo rebelim. Disa ekspertë ligjorë thonë se përpjekjet për të skualifikuar Trump mund të krijojnë një precedent shqetësues që do të fuqizonte zyrtarët e zgjedhjeve shtetërore të skualifikonin në mënyrë të njëanshme kandidatët bazuar në interpretimet e tyre të “kryengritjes ose rebelimit”.
Skualifikimi i kandidatëve bazuar në krimet për të cilat ata nuk janë dënuar, apo edhe për të cilët nuk janë akuzuar, mund të shkelë të drejtat e tyre për një proces të rregullt dhe mbrojtje të barabartë, të cilat janë parashikuar gjithashtu në Amendamentin e 14-të.
SI DO TË FUNKSIONOJË DISKALIFIKIMI?
Seksioni 3 nuk ka një mekanizëm të qartë të zbatimit. Disa studiues juridikë thonë se do të kërkonte një akt të Kongresit për ta vënë atë në fuqi. Të tjerë thonë se zyrtarët e zgjedhjeve shtetërore janë të detyruar ta zbatojnë atë kur marrin në konsideratë kandidatët për fletëvotimin dhe mund të detyrohen ta bëjnë këtë me urdhër të gjykatës.
Votuesit dhe grupet që i përfaqësojnë ata do të duhet të bindin sekretarët e shtetit në të 50 shtetet – shumë prej tyre republikanë të zgjedhur dhe aleatë të Trump – për të përcaktuar se Trump është i skualifikuar ose për të bindur gjyqtarët që t’i ndalojnë ata që të vendosin Trump në fletëvotim.
Që manovra të ketë sukses, ithtarët e saj do të duhet të bindin zyrtarët në mjaft shtete me prirje republikane për të bllokuar Trump nga fleta e votimit se atij do t’i mohohen 270 votat e Kolegjit Zgjedhor të nevojshme për fitore.
Këto përpjekje pothuajse me siguri do të nxirrnin sfida ligjore nga republikanët.
A ËSHTË BËRË NDONJERË PARA?
Seksioni 3 u përdor për të skualifikuar shumë njerëz nga detyra pas Luftës Civile të SHBA 1861-1865, por që atëherë ka qenë pothuajse tërësisht i fjetur.
Megjithatë, në shtator 2022, i njëjti grup mbrojtës që paditi për të mbajtur Trumpin jashtë votimit në Kolorado, bindi një gjykatës të Nju Meksikos të largonte nga detyra një komisioner qarku për pjesëmarrjen e tij në kryengritjen e 6 janarit.
A MUND TË FUNKSIONOJË?
Përpjekja përballet me shanse të gjata. Kjo do të kërkonte bindjen ose detyrimin e zyrtarëve zgjedhorë që ta mbanin Trumpin jashtë votimit në shtetet që qeverisen nga aleatët e tij republikanë.
Mund të ftojë gjithashtu një betejë ligjore me përmasa epike, e cila përfundimisht do të vendoset nga një Gjykatë e Lartë e SHBA-së e dominuar nga një shumicë konservatore 6-3, duke përfshirë tre të emëruar nga Trump.
AMENDAMENTI i 14-të a ka qenë në lajme së fundmi?
Gjatë një përballjeje me republikanët e Dhomës së Përfaqësuesve mbi kufirin e borxhit prej 31.4 trilion dollarësh të vendit, Biden në maj hodhi idenë e përdorimit të Seksionit 4 të Amendamentit të 14-të për të rritur në mënyrë të njëanshme kufirin e borxhit, por ai kurrë nuk e kreu atë kërcënim.
Kishte gjithashtu pyetje ligjore se sa e suksesshme do të kishte qenë ajo manovër./Opinion.al
