Kryeministri Edi Rama ka reaguar përmes një postimi të gjatë në platformën “X” lidhur me protestat kundër projektit të përfolur në Zvërnec dhe jehonën që ato kanë marrë në mediat ndërkombëtare.
Kreu i qeverisë thekson se pjesëmarrja në protestën e sotme është rreth 2 mijë persona, ndërsa sipas tij numri më i lartë i protestuesve gjatë ditëve të fundit nuk ka kaluar 8 mijë vetë.
Kreu i qeverisë ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si, sipas tij, një protestë lokale me disa mijëra pjesëmarrës është shndërruar në një lajm ndërkombëtar me përmasa shumë më të mëdha se realiteti në terren.
Në reagimin e tij, Rama këmbëngul se aktualisht nuk ekziston ende një projekt konkret për zhvillimin e zonës. Sipas tij, koncepti që po studiohet synon jo vetëm zhvillimin turistik, por edhe përmirësimin e treguesve mjedisorë dhe të biodiversitetit.
Rama pretendon se, bazuar në vizionin aktual, zhvillimi i zonës do të sillte rreth 25% më shumë pemë dhe hapësira të gjelbra sesa ekzistojnë sot, si dhe përmirësime të matshme në disa tregues të biodiversitetit.
SHËNIMI I EDI RAMËS NË “X”
Drejtuar CNN International dhe të gjitha mediave të panumërta, të mëdha e të vogla, si edhe të gjithë atyre që prodhojnë dhe shpërndajnë me qëllime të mira në Facebook, X, Instagram, TikTok dhe çdo platformë tjetër që sot formëson bisedën globale, do të doja shumë të përcillja këtë mesazh:
Ndërsa flasim, protesta e sotme ka mbledhur rreth 2,000 pjesëmarrës. Kjo është pjesëmarrja më e ulët deri tani, por edhe në kulmin e saj, pjesëmarrja nuk ka kaluar kurrë 8,000 njerëz. Atëherë, si ka mundësi që ajo që një pjesë e madhe e botës ka parë gjatë ditëve të fundit është dukur kaq e madhe, kaq dramatike, kaq dërrmuese?
Në një moment, kur histeria digjitale e prodhuar gjatë këtyre ditëve të ketë kaluar dhe klima emocionale të jetë qetësuar, bota demokratike duhet të shohë më nga afër se si hendeku mes realitetit dhe mënyrës se si ai u paraqit u bë kaq i madh.
Jo thjesht si çështje e këtij rasti të veçantë, por si simptomë e diçkaje shumë më të madhe. Si mund të bëhet një vend i vogël lajm global për arsye kaq të shkëputura nga realiteti në terren? Si mund të shndërrohet një protestë lokale me disa mijëra njerëz në një spektakël ndërkombëtar?
Si mund të kthehen supozimet në fakte, narrativat në vendime përfundimtare dhe spekulimet në të vërteta të pranuara, përpara se të ishin përcaktuar madje edhe faktet bazë?
Dhe ndoshta më e rëndësishmja: çfarë tregon kjo për ekosistemin tonë të informacionit, kur perceptimi mund të udhëtojë nëpër botë më shpejt se vetë realiteti?
Sepse realiteti është se ende nuk ka asnjë projekt. Nuk ka ende asnjë leje ndërtimi. Nuk ka ende asnjë ndërtim. Nuk ka madje as një projekt përfundimtar.
Ka vetëm një vizion dhe një plan: Ta transformojmë Shqipërinë në destinacionin më tërheqës të turizmit elitar në këtë pjesë të botës, duke krijuar një zhvillim mjedisor me bilanc pozitiv, i cili, sipas vizionit aktual, do të sillte përfundimisht rreth 25% më shumë pemë dhe hapësira të gjelbra se sa ekzistojnë sot, krahas përmirësimeve të matshme në disa tregues të biodiversitetit.
Ambicia nuk është thjesht të ndërtohet.
Ambicia është të tregohet se zhvillimi dhe përmirësimi mjedisor mund të ecin krah për krah.
Pikërisht për këtë arsye, disa nga ekspertët më të mirë në botë në ekologji, biodiversitet, arkitekturë peizazhi, inxhinieri mjedisore dhe turizëm të qëndrueshëm po punojnë mbi këto koncepte dhe parametra.
Nëse ata do të kenë sukses apo jo, kjo është çështje e vlerësimit të ardhshëm, e shkencës, e shqyrtimit publik dhe e debatit transparent.
Por ta paraqesësh si katastrofë mjedisore diçka që ende nuk ekziston, që ende nuk është projektuar, që ende nuk është lejuar dhe objektivi i deklaruar i së cilës është pikërisht prodhimi i rezultateve pozitive mjedisore, nuk është kontribut serioz në diskutimin publik.
Megjithatë, nga ky realitet i thjeshtë lindi një uragan histerie digjitale, tituj apokaliptikë, zemërim i fabrikuar dhe përfundime gjithëpërfshirëse të paraqitura si fakte të vërtetuara.
Gjatë kësaj rruge u shfaqën edhe video dhe imazhe të manipuluara me inteligjencë artificiale, pretendime të fabrikuara, amplifikim i koordinuar, rrjete anonime dhe sjellje online që mbartin shumë nga karakteristikat e luftës hibride të informacionit, e cila po ndikon gjithnjë e më shumë debatin publik në shoqëritë demokratike.
Edhe më e habitshme është se platformat sociale regjistruan një shpërthim aktiviteti rreth kësaj teme, me angazhimin në gjuhën shqipe që u rrit disa herë brenda vetëm pak ditësh. Një pjesë e konsiderueshme e kësaj rritjeje të papritur duket se nuk është nxitur nga një zgjerim organik i pjesëmarrjes publike, por nga përhapja e shpejtë e profileve të krijuara rishtazi, llogarive anonime dhe faqeve me pak ose aspak histori të identifikueshme, duke ngritur pyetje legjitime mbi amplifikimin artificial dhe prodhimin e një vrulli digjital të fabrikuar.
Por ndoshta detaji më domethënës është edhe më i thjeshti. Një numër i konsiderueshëm raportimesh nuk arrijnë as të dallojnë mes një ishulli dhe një prone private në territorin kontinental. Vetë protesta lidhet me këtë të fundit.
Jo me të parën. Në fakt, aktualisht nuk ekziston ndonjë debat i madh publik në Shqipëri lidhur me vetë ishullin.
Megjithatë, artikuj, postime dhe komente të panumërta i bashkojnë të dyja në një narrativë të vetme, duke krijuar konfuzion aty ku duhet të kishte saktësi dhe emocion aty ku duhet të mbizotëronin faktet. Mospajtimi është legjitim. Kritika është legjitime. Pyetjet janë legjitime. Shqetësimet mjedisore janë legjitime. Shqyrtimi publik është legjitim.
Ajo që nuk është legjitime është zëvendësimi i fakteve me supozime, i supozimeve me siguri absolute dhe i sigurisë absolute me zemërim kolektiv. Ajo që nuk është legjitime është trajtimi i pretendimeve si fakte, i spekulimeve si prova dhe i frikës si përfundim.
Dhe kur media shumë të respektuara ndalojnë së bëri dallimet më bazike, kur nuk arrijnë më të ndajnë atë që ekziston nga ajo që nuk ekziston, atë që propozohet nga ajo që është miratuar, atë që po debatohet nga ajo që thjesht po imagjinohet, ato jo vetëm që nuk po keqinformojnë; Ato po kontribuojnë në erozionin e vetë realitetit.
Dhe kjo duhet të shqetësojë çdo demokraci. Sepse kështu shkatërrohet gradualisht besimi tek institucionet. Kështu gërryhet besimi tek politika tradicionale. Kështu përgatitet terreni për demagogë, sharlatanë dhe nxitës profesionistë të zemërimit. Kështu normalizohen thirrjet për shkatërrimin e kundërshtarëve politikë. Kështu amplifikohen dhe legjitimohen thirrjet për “tradhtarë”, “armiq të popullit” dhe madje edhe kërkesat për vdekje e hakmarrje. Kështu rikthehen fantazmat e vjetra të fanatizmit, të veshura me petka të reja digjitale. Kështu fashizmi rishpik veten për epokën e algoritmeve.
Shqipëria do ta kalojë edhe këtë. Ne do të vazhdojmë rrugëtimin tonë. Do të vazhdojmë ta transformojmë vendin tonë në një destinacion të shkëlqyer të turizmit elitar, në një demokraci më të fortë dhe në një anëtar krenar të familjes europiane. Por kjo histori duhet të ketë rëndësi shumë përtej Shqipërisë. Sepse të tjerë mund të shohin në të një paralajmërim të asaj që po vjen.
Jetojmë në një kohë kur shoqëritë demokratike po investojnë miliarda për t’u mbrojtur nga raketat me rreze të gjatë, dronët dhe kërcënimet e jashtme. Dhe kjo është e mençur. Por mbrojtja e vendeve tona nga raketat do të ketë shumë pak vlerë nëse nuk arrijmë të mbrojmë shpirtin e vendeve tona dhe mendjet e të rinjve tanë nga manipulimi industrial, urrejtja dhe gënjeshtrat që mbërrijnë çdo ditë nga një distancë shumë më e shkurtër se ajo që mund të përshkojë çdo raketë:
Distanca mes ekranit të një telefoni dhe mendjes njerëzore. Sepse nëse e humbasim këtë betejë, mund të zbulojmë një ditë se kemi mbrojtur kufijtë tokësorë, ndërsa kemi lejuar që themelet e shoqërive tona demokratike të shemben nga brenda.Dhe atëherë mund të mbetet shumë pak për t’u mbrojtur.
