Çështja e zgjerimit të Bashkimit Europian është kthyer në një prioritet kryesor për presidencën e Unionit Europian. Në një raport të miratuar të mërkurën, eurodeputetët kanë bërë me dije se zgjerimi është një përgjigje strategjike ndaj realitetit gjeopolitik në zhvillim dhe një investim jetësor në sigurinë dhe stabilitetin e BE-së.
Parlamenti argumenton se kostoja e moszgjerimit do të tejkalonte atë të anëtarëve të rinj që bashkohen me Bashkimin Europian, duke rrezikuar krijimin e zonave gri gjeopolitike të ndjeshme ndaj ndikimit të huaj antagonist. Raporti vëren se Mali i Zi dhe Shqipëria kanë vendosur tashmë objektiva ambicioze për përfundimin e negociatave të tyre të pranimit deri në fund të vitit 2026 dhe 2027. BE-ja duhet t’i inkurajojë këto vende kur ambicia e tyre përputhet me reforma të prekshme, me eurodeputetët që i bëjnë thirrje Këshillit të BE-së të njohë këtë moment dhe të heqë çdo pengesë që ekziston nga ana e BE-së. Eurodeputetët gjithashtu duan hapjen e shpejtë të grupeve negociuese me Ukrainën dhe Moldavinë.
Sipas tyre, anëtarësimi duhet të mbetet i bazuar në meritë dhe i kthyeshëm.
“Me çdo anëtar të ri, fuqia politike dhe ekonomike e Evropës është rritur, duke u sjellë prosperitet dhe siguri qytetarëve të saj. Në dritën e sfidave të sotme, ne duhet të përmirësojmë modelin e integrimit në BE për të reflektuar më mirë interesat e Unionit dhe pritjet e vendeve kandidate. Zgjerimi i BE-së duhet të shkojë krah për krah me reformat e brendshme për të mbrojtur funksionimin e BE-së dhe për të përmirësuar proceset e vendimmarrjes, duke përfshirë përdorimin më të madh të votimit me shumicë të kualifikuar. BE-ja duhet t’i përfundojë këto reforma deri në kohën kur kandidatët kryesorë të përmbushin kriteret e anëtarësimit dhe të jenë të përgatitur për pranimin në BE“.
Petras Austrevicius, Raportues në PE bën me dije:
“Duke riafirmuar se pranimi duhet të mbetet i bazuar në meritë dhe i kthyeshëm, dhe se asnjë vend nuk duhet të trajtohet si pjesë e një pakete, eurodeputetët theksojnë se nuk mund të ketë rrugë të shkurtra për vlerat dhe parimet themelore të BE-së. Sundimi i ligjit, reformat demokratike, liria e medias, të drejtat e pakicave, pavarësia gjyqësore dhe lufta kundër korrupsionit duhet të mbeten në ballë të procesit të zgjerimit, së bashku me mbështetjen e vazhdueshme për shoqërinë civile. Përputhja me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë të BE-së është një tregues kyç i orientimit gjeostrategjik të një vendi kandidat. Eurodeputetët vërejnë se prapambetja më shqetësuese demokratike po ndodh në vendet e zgjerimit me përputhshmërinë më të ulët të CFSP-së dhe në ato ku procesi i pranimit ka ngecur në mënyrë efektive”.
Eurodeputetët bëjnë gjithashtu thirrje për monitorim të përforcuar të reformave në vendet kandidate në kuadër të “grupit themelor” dhe për mbështetje të përforcuar për aktorët e shoqërisë civile pro-BE-së që janë të përkushtuar ndaj reformave të nevojshme dhe vlerave evropiane. Raporti gjithashtu thotë se duhet të ketë fonde të mjaftueshme para-anëtarësimit në kuadër të buxhetit të ri afatgjatë të BE-së dhe bashkëpunim më të thellë në infrastrukturë, siguri, qëndrueshmëri dhe kundërshtimin e manipulimit të informacionit të huaj. Raporti u miratua me 385 vota pro, 147 kundër dhe 98 abstenime.
