Presidenti i SHBA Donald Trump po mendon për të dalë nga marrëveshja tregtare e Amerikës së Veriut, thanë persona të njohur me çështjen, duke shtuar më tej pasigurinë për të ardhmen e marrëveshjes në mes të rinegocimeve kyçe mes SHBA-së, Kanadasë dhe Meksikës.
Presidenti ka pyetur ndihmësit e tij për marrëveshjen, të cilën e nënshkroi gjatë mandatit të tij të parë, megjithëse nuk ka sinjalizuar hapur se do ta bëjë një gjë të tillë, sipas personave që folën në kushte anonimiteti për të përshkruar diskutimet e brendshme.
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë, i pyetur për diskutimet, e përshkroi Trump si vendimmarrësin përfundimtar dhe si dikë që gjithmonë kërkon një marrëveshje më të mirë për popullin amerikan. Diskutimet për veprime të mundshme, sipas tij, janë spekulime të pabazuara para një njoftimi nga presidenti.
Një zyrtar në zyrën e Përfaqësuesit Amerikan për Tregtinë, Jamieson Greer, tha se një miratim formal i kushteve të vitit 2019 nuk është në interesin kombëtar dhe se administrata synon të mbajë të hapura opsionet e Trump dhe të negociojë për të adresuar çështjet e identifikuara.
Të dy zyrtarët folën në kushte anonimiteti dhe refuzuan të trajtonin drejtpërdrejt nëse Trump po mendon për një dalje nga pakti tregtar. Greer tha të martën se administrata do të zhvillojë bisedime të ndara me Meksikën dhe Kanadanë, duke argumentuar se marrëdhëniet tregtare me Kanadanë janë më të tensionuara. Ai nuk tha nëse Trump do të miratojë një zgjatje.
“Në përgjithësi, këto negociata do të zhvillohen në mënyrë dypalëshe dhe të ndara; meksikanët po tregohen mjaft pragmatikë aktualisht. Kemi pasur shumë diskutime me ta. Me kanadezët është më sfiduese,” tha Greer në Fox Business.
Presidentja e Meksikës, Claudia Sheinbaum, të mërkurën minimizoi mundësinë që Trump të tërheqë SHBA-në nga marrëveshja.
“Nuk e besojmë këtë dhe nuk është thënë asnjëherë në telefonata, sepse është shumë e rëndësishme për ta,” tha ajo gjatë konferencës së përditshme për shtyp, kur u pyet për lajmin e Bloomberg.
Kryeministri i Kanadasë, Mark Carney, tha të martën se kishte pasur një bisedë “pozitive” me Trump që përfshinte edhe diskutime për rishikimin e USMCA-së, pa dhënë detaje. Zyra e ministrit kanadez për tregtinë me SHBA-në, Dominic LeBlanc, refuzoi të komentojë mbi raportin.
Marrëveshja SHBA-Meksikë-Kanada (USMCA) pritet t’i nënshtrohet një rishikimi të detyrueshëm përpara një zgjatjeje të mundshme më 1 korrik, një proces që dikur pritej të ishte rutinë, por që është shndërruar në një negociatë të ashpër. Trump ka kërkuar lëshime shtesë tregtare nga Otava dhe Meksiko Siti dhe i ka ushtruar presion për çështje të tjera të palidhura drejtpërdrejt me tregtinë, përfshirë migracionin, trafikun e drogës dhe mbrojtjen.
Greer do të rekomandojë rinovimin nëse arrihet një zgjidhje që përfshin kontributin e aktorëve të industrisë, tha zyrtari, duke përmendur si fusha shqetësimi rregulla më të forta të origjinës për mallrat industriale kyçe, bashkëpunim të shtuar për mineralet kritike, mbrojtjen e punëtorëve dhe çështjet e dumpingut.
Nëse vendet bien dakord për rinovimin, marrëveshja do të mbetet në fuqi edhe për 16 vjet të tjera. Nëse jo, mund të aktivizohen rishikime vjetore për një dekadë deri në skadimin e saj në vitin 2036. Çdo vend mund të njoftojë synimin për t’u tërhequr me një paralajmërim gjashtëmujor. Një hap i tillë do të trondiste themelet e një prej marrëdhënieve më të mëdha tregtare në botë pakti mbulon rreth 2 trilionë dollarë mallra dhe shërbime dhe edhe vetëm kërcënimi për dalje nga SHBA do të shtonte pasiguri për investitorët dhe liderët botërorë.
Grupet e biznesit në SHBA dhe ligjvënësit pothuajse me siguri do të kundërshtonin. Perspektiva e tarifave më të larta do të rrezikonte gjithashtu të përkeqësonte shqetësimet për koston e jetesës përpara zgjedhjeve të ndërmjetme të nëntorit, ku republikanët e Trump përballen me një betejë të vështirë për të ruajtur kontrollin e Kongresit.
Trump shpesh teston mendimet e ndihmësve për çështje të ndryshme; pyetjet e tij mund të tregojnë çfarë ka në mendje, por nuk janë domosdoshmërisht tregues të sigurt të veprimeve të ardhshme. Nuk është e qartë nëse ai do të kërcënojë publikisht me largim apo do të japë një paralajmërim formal. Është e mundur që ta përdorë një lëvizje të tillë si levë për të arritur një marrëveshje më të favorshme, pa e çuar deri në fund tërheqjen.
Trump tashmë ka rritur presionin ndaj Kanadasë dhe Meksikës: ka kërcënuar të rrisë tarifat për mallrat kanadeze deri në 100% nëse Kanadaja lidh një marrëveshje tregtare me Kinën; të vendosë tarifa 50% për avionët nga Kanadaja nëse nuk miratohen disa avionë Gulfstream; ka refuzuar hapjen e një ure të re që lidh Ontarion me Miçiganin; dhe ka paralajmëruar tarifa për produktet nga Meksika dhe vende të tjera që dërgojnë naftë në Kubë.
USMCA zëvendësoi Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë të Amerikës së Veriut (NAFTA), e cila rregullonte tregtinë mes tre vendeve që nga viti 1994, por u bë objekt kritikash nga Trump gjatë fushatës së tij të parë për Shtëpinë e Bardhë. Ai kërcënoi të largohej nga NAFTA përpara se të binte dakord për marrëveshjen e re, e cila shtrëngoi rregullat, rriti përmbajtjen amerikane në industrinë e automobilave dhe përfshiu një klauzolë skadence që detyron rinegocimin këtë verë.
Edhe pse ai negocioi sistemin aktual, Trump është ftohur ndaj marrëdhënieve tregtare të Amerikës së Veriut. Gjatë një vizite në një fabrikë të Ford pranë Detroitit, ai e quajti paktin “të parëndësishëm”, por nuk tha se do të tërhiqej. Ai ka përmendur gjithashtu mundësinë e marrëveshjeve dypalëshe me Kanadanë dhe Meksikën.
“Unë as nuk mendoj për USMCA-në,” tha ai. “Dua që Kanadaja dhe Meksika të ecin mirë, por problemi është se ne nuk kemi nevojë për produktet e tyre.”
Megjithatë, majin e kaluar, në një takim me Carney, Trump dha një sinjal ndryshe, duke thënë “është aty, është e mirë. E përdorim për disa gjëra” dhe e quajti “të shkëlqyer për të gjitha vendet.” Por shtoi se rinegocimi i vitit 2026 po afrohej “për ta rregulluar ose për ta përfunduar.”
Çdo dalje e SHBA-së nga USMCA mund të shkaktojë dhimbje të menjëhershme ekonomike duke ekspozuar më shumë eksporte meksikane dhe kanadeze ndaj tarifave më të larta amerikane. Aktualisht, shumica e mallrave me përjashtime të dukshme si automobilat janë të përjashtuara nga tarifat globale të Trump.
Si rezultat, Meksika dhe Kanadaja kanë norma mesatare efektive tarifore më të ulëta krahasuar me produkte nga fuqi të tjera të mëdha ekonomike. Të dy vendet janë dy partnerët më të mëdhenj tregtarë të SHBA-së dhe blerësit kryesorë të mallrave amerikane, sipas të dhënave tregtare të vitit 2024. Nëse dalja nga pakti sjell kundërpërgjigje nga Kanadaja dhe Meksika, kjo mund të dëmtojë premtimin e tij elektoral për rritjen e eksporteve amerikane. Në planin afatgjatë, edhe vetëm mundësia e daljes mund t’i largojë tre fqinjët dhe të përmbysë përpjekjen tredekadëshe për integrimin e zinxhirëve të furnizimit.
Carney, në Forumin Ekonomik Botëror në Davos muajin e kaluar, u bëri thirrje vendeve të mesme të ndërtojnë lidhje të reja për t’i rezistuar presionit ekonomik nga superfuqitë agresive, duke e quajtur rendin e vjetër ndërkombëtar të bazuar në rregulla një “fiksion”.
Fjalimi historik, një goditje e tërthortë ndaj SHBA-së, zemëroi Trump dhe ndihmoi në nxitjen e kërcënimeve të tij të fundit ndaj Kanadasë. Deklarata e presidentit në janar se trupat e NATO-s qëndronin “pak më larg vijës së parë” në Afganistan zemëroi gjithashtu kanadezët, shumë prej të cilëve kanë bojkotuar produkte amerikane dhe kanë anuluar udhëtime në SHBA për shkak të tensioneve tregtare të Trump. Rreth 158 trupa kanadeze humbën jetën në atë konflikt.
Paparashikueshmëria e Trump ka mbajtur liderët botërorë në tension gjatë pjesës më të madhe të mandatit të tij të dytë. Argumenti i tij se SHBA nuk ka nevojë të importojë automjete nga Kanadaja ka shërbyer si paralajmërim për një industri të integruar ngushtë mes tre vendeve, si dhe veprimet e tij për të vendosur tarifa mbi çelikun dhe aluminin e Amerikës së Veriut.
Megjithatë, ai ka treguar gjithashtu gatishmëri për të ruajtur një pjesë të madhe të USMCA-së, veçanërisht përjashtimin nga regjimi i tij tarifor, i cili erdhi pas paralajmërimeve nga sektori i automobilave./Bloomerang
