Norvegjia është vendi i parë perëndimor që ka ngritur zyrtarisht alarmin për fillimin e luftës në Arktik. Ministri i mbrojtjes i Norvegjisë tregon një nga hartat e tij të preferuara e cila tregon botën nga perspektiva e Arktikut.
Tore Sandvik thekson Gadishullin Kola të Rusisë, shtëpia e një prej arsenaleve më të mëdha bërthamore në botë, i cili ndodhet brenda Rrethit Arktik, pak matanë kufirit me Norvegjinë veriore. Rruga më e shkurtër e fluturimit të një predhe të lëshuar nga Kola drejt qyteteve kryesore të SHBA-së në të dy brigjet është mbi Arktik, afër Polit të Veriut dhe Groenlandës, shton ai.
“Një raketë balistike ndërkontinentale zbret me një shpejtësi prej 7 km në sekondë, i duhen 18 minuta nga lëshimi derisa të arrijë në një qytet të madh të SHBA-së,” tha ai. “Kjo është mbrojtja e atdheut,” shtoi ai. “Kjo është arsyeja pse po e vendosim këtë në tryezë për Presidentin Trump dhe kur të takohemi me aleatët. Kjo është mbrojtja e atdheut [për SHBA-në], për Londrën, për Parisin, për Berlinin, për të gjithë aleancën.”
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i ka kushtuar një vëmendje agresive dhe ndonjëherë të pakëndshme Groenlandës vitin e kaluar, me ndjekjen e tij të fuqishme të ishullit danez Arktik. Por, duke rënë dakord për një “kornizë” të një marrëveshjeje mbi ishullin më të madh në botë me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, javën e kaluar, Trump e ka zhvendosur fokusin e aleancës te siguria e Arktikut – një temë që vendet nordike e kanë shtyrë përpara për dekada të tëra. Për pesë vendet nordike – të gjitha shtete arktike – kjo përfaqëson një shans për ta kthyer diskutimin gjeopolitik aty ku duan: kërcënimin që vjen nga Rusia.
Pothuajse të gjitha shtetet e Arktikut, përfshirë Rusinë, e ulën praninë e tyre ushtarake pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, duke mbyllur bazat. SHBA-të mbyllën disa në Groenlandë dhe Islandë. Por Rusia e filloi rigjallërimin ushtarak dhe ekonomik të Arktikut shumë më herët se fuqitë perëndimore, të udhëhequra nga Presidenti Vladimir Putin në vitet 2000.
Rusia kontrollon rreth gjysmën e masës tokësore dhe ujërave të Arktikut, duke i dhënë asaj gjurmën më të madhe nga tetë vendet me prani në rajon, që përfshijnë SHBA-në dhe Kanadanë, si dhe pesë vendet nordike.
Sot Moska ka më shumë se 40 objekte ushtarake përgjatë bregdetit të Arktikut, duke përfshirë baza ushtarake, fusha ajrore, stacione radari dhe porte.
Arktiku luan një rol kritik në doktrinën bërthamore të Moskës. Sipas Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike, aty ndodhet Flota Veriore e Rusisë, me bazë në Severomorsk në Gadishullin Kola, e cila operon gjashtë nga 12 nëndetëset bërthamore të vendit. Rusia gjithashtu mban një nivel të lartë gatishmërie në vendin e saj të testimit bërthamor në Novaya Zemlya, një arkipelag Arktik ku tetorin e kaluar testoi raketën e saj me energji bërthamore Burevestnik. Ajo gjithashtu po promovon përdorimin e Rrugës Detare Veriore, e cila kalon mbi Rusinë dhe ofron perspektivën e kohëzgjatjeve shumë më të shkurtra të transportit midis Kinës dhe Evropës, megjithëse numrat e trafikut janë nën objektiv.
Zyrtari më i lartë ushtarak i NATO-s, Admirali Giuseppe Cavo Dragone, i tha FT në tetor se Arktiku ishte “me interes të madh” për aleancën ushtarake, e cila ishte e angazhuar për ta mbajtur atë të hapur për lundrim të lirë dhe mundësi biznesi të reja, të tilla si minierat dhe eksplorimi i naftës dhe gazit. Përveç përpjekjes për të ripërqendruar vëmendjen e SHBA-së te kërcënimi nga Rusia, vendet nordike shpresojnë gjithashtu se vëmendja e përtërirë ndaj sigurisë së Arktikut do t’u lejojë atyre të tregojnë dobinë e tyre për Uashingtonin.
Ekzistojnë dy seksione të rëndësishme të detit ku NATO dhe Rusia do të luftonin për kontroll në çdo konflikt në Arktik: hendeku më i njohur GIUK midis Groenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar; dhe i ashtuquajturi Hendeku i Ariut midis arkipelagut norvegjez të Svalbardit dhe kontinentit të tij, që përfundon pranë Gadishullit Kola.
Pjesa më e madhe e interesit në Arktik është monitorimi i asaj që mund të vijë nga ajri ose nën ujë, në vend të përgatitjes për veprim në tokë. “Grenlanda është e pamundur të ‘pushtohet’. Mund të pushtosh Nuuk-un. Por 95 përqind e saj është borë dhe akull, dhe nuk mund ta pranosh këtë”, tha një zyrtar danez.
Megjithatë, shumë në vendet nordike shqetësohen se ekziston një logjikë e paepur në militarizimin e Arktikut, deri më tani një nga rajonet e pakta të botës që mund të klasifikohej si “tensioni i ulët”. Ata theksojnë se rajoni është shtëpia e miliona njerëzve, shumë prej të cilëve indigjenë si në Grenlandë.
