SHBA-ja dhe Irani thanë se kanë arritur një marrëveshje kornizë për t’i dhënë fund luftës, për të ndaluar bllokadën amerikane ndaj Iranit dhe për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, një pakt paraprak që bëri që çmimet e naftës të binin, por që e la fatin e programit bërthamor të Iranit në dorë të negociatave të mëtejshme.
“Marrëveshja me Republikën Islamike të Iranit tani është përfunduar”, shkroi Presidenti i SHBA-së Donald Trump në platformën e tij Truth Social rreth orës 17:30 sipas orës lokale në Uashington të dielën. Postimi i tij erdhi menjëherë pasi kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif, vendi i të cilit ka shërbyer si ndërmjetës, njoftoi se një marrëveshje ishte arritur herët të hënën sipas orës lokale.
Memorandumi i mirëkuptimit është planifikuar të nënshkruhet zyrtarisht të premten në Zvicër.
Kushtet e sakta nuk u bënë të ditura menjëherë. Sharif tha në një postim në X se pakti kërkonte “ndërprerjen e menjëhershme dhe të përhershme të operacioneve ushtarake në të gjitha frontet, përfshirë Libanin”.
Libani ka qenë një pikë ngërçi në negociata, me Izraelin dhe Hezbollahun që kanë injoruar thirrjet e Trump dhe të tjerëve për të ndaluar sulmet e tyre ndaj njëri-tjetrit në javët e fundit.
Në një deklaratë, sekretariati i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit tha se lufta dhe operacionet ushtarake në të gjitha frontet, përfshirë Libanin, do të përfundojnë përgjithmonë duke filluar nga nata e së hënës.
Zëvendësministri i Jashtëm i Iranit, Kazem Gharibabadi, tha se një marrëveshje më e gjerë do të negociohej gjatë një periudhe armëpushimi 60-ditore, duke përfshirë lehtësimin e sanksioneve për Iranin.
Fati i programit bërthamor të Iranit, një tjetër çështje e mprehtë, do të trajtohet gjithashtu në ato bisedime të mëvonshme, thanë burime më parë për Reuters.
Trump tha se Ngushtica e Hormuzit, një rrugë kryesore detare për furnizimet globale me naftë dhe gaz që Irani e ka mbyllur në mënyrë efektive për muaj të tërë, do të hapet të premten dhe se ai kishte urdhëruar përfundimin e bllokadës amerikane të porteve iraniane.
“Anije të Botës, ndizni motorët tuaj. Lëreni naftën të rrjedhë!”, shkroi Trump.
Çmimet e naftës ranë pas lajmit. Kontratat e ardhshme të naftës së papërpunuar Brent ranë me 4% në tregtimin e hershëm të së hënës, ndërsa nafta e ndërmjetme e Teksasit Perëndimor të SHBA-së ra me më shumë se 4.6%. Tregjet e aksioneve në Azi u rritën.
Ish-zëdhënësi i Departamentit të Shtetit të administratës Biden, Mattheë Miller, tha se Trump i kishte bërë lëshime të rëndësishme Iranit për të arritur status quo-në që ekzistonte para se ai të niste luftën.
“Nuk kemi asnjë garanci se programi bërthamor do të adresohet ndonjëherë, por Irani i ka treguar botës se mund ta marrë peng ekonominë globale dhe të marrë diçka nga SHBA-ja në këmbim”, tha Miller.
Mijëra njerëz janë vrarë, kryesisht në Iran dhe Liban, që kur forcat amerikane dhe izraelite sulmuan për herë të parë Iranin më 28 shkurt. Irani ka sulmuar Izraelin dhe shtetet e Gjirit që strehojnë baza amerikane dhe ka bllokuar në mënyrë efektive Ngushticën e Hormuzit, duke rritur çmimet globale të energjisë. Forcat amerikane kanë bllokuar portet iraniane në përgjigje.
Lufta e Iranit është bërë një barrë politike në vend për Trumpin dhe kolegët e tij republikanë në Kongres, me sondazhet e opinionit publik që tregojnë se amerikanët janë thellësisht të frustruar nga rritja e çmimeve të benzinës përpara zgjedhjeve të mesmandatit të nëntorit. Por Trump është përballur edhe me presion nga anëtarët e partisë së tij, të cilët këmbëngulin se programi bërthamor i Iranit duhet të mbyllet plotësisht.
