Kur në Britani shpërtheu epidemia e kolerës në fillim të viteve 1830, pasi ishte goditur më parë India dhe e gjithë Evropa kontinentale, turma të zemëruara njerëzish nisën të sulmonin mjekët në rrugë, duke i akuzuar ata se po i shtronin të sëmurët në spitale me qëllim që t’i vrisnin, dhe më pas t’i përdornin si kavie për diseksione në shkollat e anatomisë.
Sëmundjet e reja dhe me një ndikim të madh në shoqëri, kanë prirjen të gjenerojnë teori konspirative. Pasi njerëzit e gjendur nën kërcënim, kuptojnë më mirë shpjegime lehtësisht të kuptueshme, dhe sidomos kur mjekësia, si në rastin e kolerës, duket se nuk është në gjendje të përballojë si duhet epideminë.
Teoritë e konsporacionit, u drejtohen njerëzve që kërkojnë një fajtor konkret për një katastrofë. Mentaliteti komplotist, refuzon të pranojë që ngjarjet e mëdha mund të ndodhin edhe pa nxitjen e njeriut. Teori të tilla, përhapen më shpejt dhe më gjerë sot për shkak të internetit.
Por struktura e tyre themelore, dhe mënyra e veprimit, nuk ndryshojnë shumë nga ato të dikurshme. Ajo që bie në sy tek teoritë e komplotit, është se sa kundërshtues janë mbështetësit e tyre më fanatikë ndaj provave shkencore apo mendimit të ekspertëve.
Ata formojnë një bashkësi të mbështetjes së dijeve alternative, duke forcuar bindjen e tyre se dinë më shumë se të tjerët, dhe duke mbetur kundërshtues ndaj çdo prove të vërtetë. Dhe këto teori hedhin shpesh dyshime mbi të huajt. Për shembull sëmundja e sifilizit në të gjithë Evropën, mendohet se u soll në kontinent nga Amerika nga ekuipazhi i eksploratorit të famshëm Kristofor Kolombi.
Ajo quhej “sëmundja franceze” në Gjermani, “sëmundja gjermane” në Poloni , “sëmundja polake” në Rusi, “sëmundja e të krishterëve” në Turqi, “sëmundja e turqve” në Persi etj. Në të njëjtën mënyrë, presidenti amerikan Donald Trump e ka quajtur koronavirusin “virusi kinez”. Rusët kanë akuzuar amerikanët se e kanë shpikur vetë atë, në mënyrë që të rritin fitimet e kompanive farmaceutike amerikane.
“New Statesman” shkruan se ndërsa teoricienët e komplotit në një vend, e kanë drejtuar gishtin e fajit tek shkencëtarët dhe qeveritë e një vendi tjetër. Meqë pandemitë sipas përkufizimit përhapen në të gjithë globin, kudo ku ato mbërrijnë cilësohen se vijnë nga ndonjë vend tjetër. Nuk do të kalojë shumë kohë, para se nacionalistët dhe ksenofobët të fillojnë t’i përdorin këto teori, për të nxitur armiqësi ndaj të huajve.
Gjatë kësaj pandemie, njerëzit me origjinë aziatike kanë qenë subjekt i abuzimit verbal dhe nganjëherë fizik në shumë vende, a thua se të gjitha ata sapo kishin mbërritur nga Vuhani. Në SHBA, u regjistruan mbi 1 mijë incidente të tilla në pak javë, gjatë muajve shkurt dhe mars. Edhe këtu ekzistojnë disa paralele historike, përfshirë ato të kohëve të fundit.
Gjatë viteve 2003-2008, qeveria e presidentit Thabo Mbeki në Afrikën e Jugut, refuzoi ilaçet antiretrovirale, duke e cilësuar prodhimin e tyre, pjesë të një komploti të kompanive farmaceutike perëndimore me synim rritjen e fitimeve të tyre, bazuar në stereotipet raciste neo-kolonialiste, dhe për këtë arsye penguan shpërndarjen e tyre.
Anëtarët e qeverisë së tij, e mohuan faktin që HIV përhapet përmes kontaktit seksual, dhe në vend të barnave rekomanduan mjekime tradicionale bimore. Për pasojë, qindra mijëra njerëz në Afrikën e Jugut vdiqën nga SIDA.
Shumë më larg në kohë në vitin 1349, kur Vdekja e Zezë, murtaja bubonike, e përhapur nga bakteret e bartura nga pleshtat – përfshiu Evropën, duke vrarë më shumë se gjysmën e gjithë popullsisë, pakica kryesore fetare në Evropën Perëndimore, hebrenjtë, u akuzua gjerësisht për helmimin e puseve të ujit.
Në shumë vende, mbi të gjitha Rineland të Gjermanisë, ata u masakruan me mijëra. Në Strasburg, disa qindra prej tyre u dogjën të gjallë. Kur kolera goditi SHBA-në në fillim të viteve 1830, për të u fajësuan emigrantët irlandezë. Teoritë e komplotit, kanë shoqëruar sëmundjet epidemike përgjatë historisë./Opinion.al
