Megjithëse Kuba prej muajsh po përballet me mungesë të theksuar të karburantit, një krizë ekonomike gjithnjë e më të thellë dhe sanksione të ashpërsuara nga Shtetet e Bashkuara, autoritetet në këtë shtet të Karaibeve vazhdojnë të mbajnë nën kontroll situatën.
Ndërkohë, qytetarët luftojnë çdo ditë për të përballuar vështirësitë e jetës së përditshme, të karakterizuara nga ndërprerje të shpeshta të energjisë elektrike, mungesa të produkteve ushqimore dhe përkeqësimi i vazhdueshëm i shërbimeve publike.
Në një reportazh të gjerë, mediat e huaja shkrujnë se miliona kubanë janë detyruar t’u përshtaten kushteve që kujtojnë periudhat më të vështira të izolimit dhe varfërisë në historinë moderne të vendit.
Fotografitë tregojnë se shumë kubanë detyrohen të shesin gjithçka që munden në rrugë për të siguruar të ardhura dhe për të mbijetuar në kushtet e vështira ekonomike.
Në tezgat e improvizuara mund të gjenden produkte nga më të ndryshmet – që nga frutat dhe perimet, e deri te sende të përdorimit të përditshëm, si telefona të vjetër, pajisje shtëpiake dhe madje edhe krehra të përdorur.
Njëra prej tyre është 64-vjeçarja Felicia de la Caridad Alvarez nga lagjja Havana e Vjetër. Ish-punonjësja e një spitali jeton në kushte të vështira, pa furnizim të rregullt me ujë dhe energji elektrike, duke u përballur çdo ditë me sfidat që ka sjellë kriza e thellë ekonomike në vend.
Për shkak të ndërprerjeve të shpeshta të energjisë elektrike, ushqimet që ruante janë prishur, televizori i është dëmtuar dhe nuk funksionon më, ndërsa çdo ditë detyrohet të transportojë ujë me kova plastike nga burime që ndodhen disa rrugë larg banesës së saj.
“Për të mbijetuar, duhet të vazhdoj të luftoj. Çfarë zgjedhjeje tjetër kam?”, u shpreh Alvarez në një deklaratë për Reuters, duke përshkruar vështirësitë e përditshme me të cilat përballen shumë qytetarë kubanë mes krizës së vazhdueshme ekonomike.
Kriza është përkeqësuar edhe më tej pasi administrata e presidentit amerikan Donald Trump ashpërsoi sanksionet ndaj Kubës, kufizoi furnizimin me naftë dhe vështirësoi hyrjen e valutës nga jashtë, si dhe ardhjen e turistëve amerikanë, një burim i rëndësishëm të ardhurash për ekonominë e vendit.
Që në fillim të janarit, Trump deklaroi se Kuba ndodhej “në prag të rënies”. Megjithatë, pavarësisht ndërprerjeve shumëorëshe të energjisë elektrike, degradimit të sistemit shëndetësor dhe rënies së ndjeshme të turizmit, autoritetet kubane kanë arritur të ruajnë stabilitetin politik dhe kontrollin mbi situatën.
Sipas Reuters, udhëheqja kubane prej dekadash ka promovuar te qytetarët konceptin e “rezistencës” – aftësinë për t’u përshtatur me vështirësitë dhe për të mbijetuar pavarësisht izolimit ndërkombëtar, sanksioneve ekonomike dhe mungesës së vazhdueshme të burimeve.
Ky mesazh vazhdon të jetë pjesë e rëndësishme e narrativës zyrtare, ndërsa miliona kubanë përballen me një nga periudhat më të vështira ekonomike të viteve të fundit.
Shumë kubanë, të mësuar prej kohësh me mungesa të zgjatura, kanë gjetur mënyra të ndryshme për të përballuar vështirësitë e përditshme.
Fermerët përdorin ende qe në vend të traktorëve, për shkak të mungesës së naftës, ndërsa tricikletat elektrike kanë zëvendësuar thuajse plotësisht automjetet me karburant. Po ashtu, panelet diellore dhe bateritë janë shndërruar në burime jetike të energjisë për familjet dhe bizneset e vogla.
Megjithatë, frika nga represioni vazhdon të kufizojë protestat e hapura kundër pushtetit. Alvarez thotë se nuk mendon të marrë pjesë në demonstrata, pasi druhet se autoritetet mund të hakmerren ndaj saj ose familjes së saj.
“Ndoshta do të hakmerreshin ndaj fëmijëve të mi”, u shpreh ajo.
Organizatat ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, si dhe Shtetet e Bashkuara, prej vitesh i akuzojnë autoritetet kubane për shtypjen e lirisë së shprehjes dhe represion ndaj kundërshtarëve politikë. Nga ana tjetër, Havana zyrtare pretendon se Uashingtoni po qëndron pas përpjekjeve për destabilizimin e vendit.
Studiuesi gjerman i politikës kubane, Bert Hoffmann, vlerëson se qëndrueshmëria e shoqërisë kubane ka befasuar Uashingtonin.
“Cilësia e jetesës është përkeqësuar ndjeshëm, por pasojat politike nuk janë aq të qarta”, tha Hoffmann.
Ai shtoi se edhe shtete shumë më të zhvilluara do ta kishin të vështirë të përballonin një bllokadë pothuajse të plotë të furnizimit me karburant që zgjat për muaj të tërë.
Megjithatë, pakënaqësia mes qytetarëve po rritet. Reuters raporton se gjatë javëve të fundit janë shënuar protesta për shkak të ndërprerjeve të energjisë elektrike, të cilat në disa zona të Havanës zgjasin deri në 18 orë në ditë.
Banori i Havanës, Rodolfo Alonso, tha se kishte dalë në protestë pasi lagjja e tij kishte mbetur pa energji elektrike për më shumë se 40 orë.
“Kjo nuk është çështje politike. Ne goditëm tenxheret vetëm për të marrë tre orë rrymë. Kjo është e tëra që po kërkojmë”, u shpreh Alonso.
Situata është veçanërisht e rëndë në sistemin shëndetësor, ku mjekët po e braktisin profesionin për shkak të mungesës së pajisjeve bazë dhe barnave esenciale. Në të njëjtën kohë, zhvlerësimi i pesos kubane po e bën edhe më të vështirë për qytetarët blerjen e ushqimeve dhe mallrave të domosdoshme.
Kombet e Bashkuara kanë paralajmëruar muajin e kaluar se bllokada amerikane e furnizimit me karburant ka “përkeqësuar në mënyrë dramatike” efektet e embargos shumëdekadëshe ndaj Kubës, duke e cilësuar këtë masë si të paligjshme dhe në kundërshtim me të drejtat e njeriut.
Nga ana tjetër, administrata e Trumpit akuzon autoritetet komuniste kubane për shkelje sistematike të të drejtave të njeriut, burgosje të kundërshtarëve politikë dhe mbajtje të një sistemi ekonomik që, sipas saj, ka lënë miliona njerëz në varfëri.
Sociologu kuban Luis Emilio Aybar vlerëson se shoqëria ka treguar një rezistencë të madhe, pasi për vite me radhë nuk ka pasur alternativa të tjera.
“Por një vend pa karburant nuk mund të mbijetojë përgjithmonë”, paralajmëroi Aybar.
