Vila në të cilën ka jetuar diktatori Enver Hoxha në Shqipëri është pothuajse njësoj si në kohën kur diktatori komunist vdiq në vitin 1985. Gazetari Shaun Walker i prestigjiozes “The Guardian” , i cili në fillim të muajit qershor, vizitoi nga afër shtëpinë e diktatorit Hoxha, i ka kushtuar një artikull të gjatë.
Walker shkruan se “gjatë periudhës komuniste, e gjithë zona rreth shtëpisë së Hoxhës në kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranë, ishte e rrethuar nga policët dhe agjentët e fshehtë. Njohur ndryshe si Blloku, rajoni funksiononte si një lloj Kremlini pa mure në zemër të Tiranës, i rezervuar për elitën e partisë dhe familjet e tyre. Tani, Blloku është lagja më e madhe e Tiranës, e mbushur me bare, klube nate dhe restorante. Mes tyre është prania e shtëpisë së Hoxhës, e paprekur dhe e mbyllur për publikun”.
Duke iu referuar aspiratës së Shqipërisë për anëtarësimin në Bashkimin Europian dhe pas shumë vitesh kur njerëzit kërkojnë të harrojnë të kaluarën, Shqipëria tani po përballet me trashëgimin e shtetit të shtypur dhe të kontrolluar të Hoxhës.
Sipas Walker, vëmendja tani është kthyer në mënyrën sesi shtëpia e diktatorit mund të hapet për publikun e gjerë.
Kryeministri i tanishëm i Shqipërisë, Edi Rama, tha se ka menduar për njëfarë kohe për “dilemën e madhe” të asaj që ka të bëjë me shtëpinë, duke pasur frikë se do të ishte po aq e papërshtatshme ta mbante atë në gjendjen e saj të tanishme ose ta shkatërrojë plotësisht atë.
“Është e vështirë të gjesh një zgjidhje të mirë, ku e kaluara është ende atje, por njëkohësisht t’i i shërben të ardhmes”, tha kryeministri Rama, në një intervistë të fundit për “The Guardian”.
Ndërtesa të tjerë që simbolizojnë regjimin e Hoxhës tashmë po përshtaten për tu përdorur nga publiku, thuhet në artikull.
Duke përmendur ish-selinë e Sigurimit, e cila është kthyer në një muze për vizitorët, në shkrim përmendet edhe Piramida, e cila gjithashtu pritet t’i nënshtrohet ndryshimeve.
“Është një shfaqje metaforike e asaj që kemi kaluar. Nëse, në vend të piramidës, ju thoni Shqipëria, është po ajo histori. Paranoja dhe të ashtuquajturat lavdi e ambicieve komuniste, kalimi brutal në kapitalizmin e kazinove, dhe pastaj kjo rilindje. Pra, tani është koha që piramida të përputhet me rilindjen e qytetit”, ka thënë kryebashkiaku i Tiranës, Erion Veliaj.
Por, duke u rikthyer sërish tek shtëpia e diktatorit Hoxha, kryeministri Rama është shprehur se “nëse do të fshihet gjithçka plotësisht, nuk do të ishte mirë. Është e rëndësishme të kesh “fantazmën” e tij brenda shtëpisë. Sipas mendimit tim, ajo duhet të jetë shtëpia e Enver Hoxhës, por brenda të gjitha gjërat që ai urrente duhet të ndodhin. Kjo mund të përfshijë klasat dhe ekspozitat moderne të artit, bisedat e letërsisë dhe diskutimet e politikës së jashtme, tha Rama, të gjitha gjërat që Hoxha do t’i kishte përçmuar.
Në të gjitha planet arkitekturore krijuese, ende nuk ka një monument të duhur në Tiranë për viktimat e regjimit të Hoxhës. Blendi Fevziu, gazetar televiziv, biografia e Hoxhës është libri më i shitur në historinë moderne të Shqipërisë, tha se ai kishte planifikuar të nisë një fushatë së shpejti për të ndërtuar një monument për 5,000 shqiptarë të ekzekutuar dhe varret e të cilëve ende nuk janë gjetur.
Ndërsa Fatos Lubonja, një artist dhe intelektual që kaloi 17 vjet në burg gjatë regjimit të Hoxhës, akuzoi qeverinë e Ramës për krijimin e “disa fasadave të këndshme për perëndimorët në Tiranën qendrore”, por u ankua se tjetërkund, po bëhej shumë pak./ Burimi: The Guardian
