Rusia mund të festojë partneritetin e saj “pa kufij” me Kinën – një frazë e shpikur kur Presidenti Vladimir Putin dhe Xi Jinping u takuan pak para luftës në Ukrainë. Shumë analistë ruso-kinezë besojnë se ndikimi i Pekinit mbi Moskën ka të ngjarë të rritet më tej në vitet e ardhshme.
Putini është i interesuar të shtyjë përpara projektet për ndërtimet e tubacioneve të reja që do të forcojnë më tej të ardhurat nga eksporti i Rusisë në Kinë.
Rritja e kapacitetit të tubacionit rus drejt Kinës “do të rriste ndjeshëm sigurinë e naftës së Pekinit në një rast të papritur me Tajvanin”, shkroi Joseph Webster, një bashkëpunëtor i lartë në Këshillin Atlantik, në një postim në Substack të dielën.
Webster po i referohej kërcënimeve të përsëritura të Kinës për të pushtuar Tajvanin, një veprim që mund të sjellë sanksione perëndimore ndaj Pekinit ose edhe një bllokadë detare amerikane që prish importet e naftës nga deti të Kinës.
Kremlini është veçanërisht i interesuar të finalizojë ndërtimin e tubacionit të gazit Power of Siberia 2, i cili mund të transportojë deri në 50 miliardë metra kub gaz në vit në Kinë nëpërmjet Mongolisë. Projekti mbetet i bllokuar për shkak të mosmarrëveshjeve për çmimet dhe detajeve teknike.
Dëshira e Pekinit për furnizime të besueshme me energji tokësore është rritur pas ndërprerjeve në Ngushticën e Hormuzitgjatë luftës me Iranin. Por çdo përparim në këto plane do ta lidhë më tej të ardhmen energjetike të Rusisë me Kinën, duke përforcuar ndikimin e Pekinit mbi Moskën.
Ndonëse tregtia dypalëshe u zbut vitin e kaluar si rezultat i çmimeve më të ulëta të naftës, eksportet e mallrave të Rusisë në Kinë janë pothuajse dyfishuar që nga shkurti i vitit 2022, kur filloi sulmi rus në Ukrainë.
Në vitin 2024, Rusia dërgoi mallra me vlerë afërsisht 129 miliardë dollarë (111 miliardë euro) në Kinë – shumica dërrmuese në naftë bruto, qymyr dhe gaz natyror të shitur me zbritje të mëdha.
Qendra për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër llogariti se Kina ka blerë më shumë se 319 miliardë euro (372 miliardë dollarë) lëndë djegëse fosile ruse që nga fillimi i konfliktit, duke i dhënë Moskës mjete të rëndësishme financiare për të financuar ushtrinë e saj mes sanksioneve perëndimore.
Në këmbim, Kina ka eksportuar mallra me vlerë gati 116 miliardë dollarë në Rusi, duke furnizuar makineri, elektronikë dhe automjete që zëvendësuan furnizuesit perëndimorë që u larguan nga tregu rus.
Edhe pse Pekini nuk ka eksportuar drejtpërdrejt në Rusi pajisje ushtarake, Kina ka furnizuar Rusinë me produkte civile dhe teknologji që kanë edhe zbatime ushtarake. Këto gjithashtu kanë ndihmuar në mbështetjen e industrisë mbrojtëse të Rusisë. Ky çekuilibër në rritje e lë Moskën gjithnjë e më të ndjeshme ndaj prioriteteve të Pekinit.
Pse Rusia është gjithnjë e më e varur nga teknologjia kineze?
Sanksionet perëndimore, të vendosura që nga viti 2022 dhe të shtrënguara vazhdimisht, kanë ndërprerë aksesin e Rusisë në teknologjinë e përparuar perëndimore.
Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Evropian, Mbretëria e Bashkuar dhe aleatët ndaluan eksportet e gjysmëpërçuesve, mikroelektronikës, mjeteve të makinerive precize dhe mallrave të tjera me përdorim të dyfishtë për prodhimin e armëve. Këto lëvizje krijuan mungesa akute në Rusi.
Në përgjigje, Moska iu drejtua Kinës, e cila, sipas Bloomberg, furnizoi afërsisht 90% të importeve të teknologjisë së sanksionuar të Rusisë në vitin 2025 – nga 80% vitin e kaluar. Marrja e mallrave si makineri për montimin e raketave dhe dronëve është shumë më e vështirë dhe e kushtueshme sesa para luftës. Rusia duhet të përdorë rrjete komplekse përmes vendeve të treta dhe shpesh përfundon duke paguar produkte prej gati 90% mbi çmimet e para luftës.
Bloomberg raportoi vitin e kaluar se Pekini i ka ofruar Rusisë inteligjencë për vëzhgimin e tokës, imazhe satelitore për qëllime ushtarake dhe dronë. Teknologjia kineze i ka mundësuar Rusisë të mbështesë dhe madje të zgjerojë prodhimin e raketave, dronëve dhe armëve të tjera, duke e mbajtur ekonominë e luftës në punë.
Ndërsa lufta në Ukrainë po vazhdon, Amerika, BE dhe aleatët përjashtuan bankat e mëdha ruse nga sistemi i pagesave SWIFT dhe ngrinë afërsisht 300 miliardë dollarë nga rezervat e bankës qendrore të Rusisë të mbajtura jashtë vendit.
Kjo ka bërë transaksionet me dollar ose euro të rrezikshme ose të pamundura për Rusinë. Ky veprim gjithashtu i ekspozoi bankat, individët dhe subjektet e huaja në të gjithë botën ndaj sanksioneve dytësore nëse ato vazhdojnë të punojnë me subjektet ruse të sanksionuara.
Në përgjigje, Moska dhe Pekini përshpejtuan të ashtuquajturin de-dollarizim, zhvendosjen nga përdorimi i dollarit amerikan drejt monedhave të tyre kombëtare. Sipas Ministrit rus të Financave Anton Siluanov, deri në fund të vitit të kaluar, të dy vendet po kryenin mbi 99% të tregtisë së tyre dypalëshe në rubla dhe juan.
Ky trend është përforcuar nga grupi BRICS i ekonomive në zhvillim, i cili promovon pagesat në monedhën vendase midis gati dymbëdhjetë anëtarëve të tij. Ka madje edhe plane për një monedhë të vetme BRICS.
Megjithatë, juanizimi, siç quhet, ka krijuar varësi të reja. Rusia tani përballet me mungesa të herëpashershme të juanit, kosto më të larta huamarrjeje dhe duhet të tolerojë epërsinë e Pekinit në të gjitha negociatat dypalëshe.
Kina nuk po përpiqet ta zëvendësojë dollarin brenda natës, por një juan më i përdorur gjerësisht rrit ndikimin ekonomik global të Pekinit. Vendet që mbajnë ose marrin hua në juan bëhen më të lidhura me ekonominë dhe politikat e Kinës. (DW)
