Ditët e fundit, presidenti i SHBA-së Donald Trump së bashku me kryeministrin e Mbretërisë së Bashkuar Boris Johnson janë parë për herë të parë duke mbajtur maska në publik.
Është një kthesë dramatike, Trump më parë ironizonte të tjerët për përdorimin e maskës, dhe la të nënkuptohej që disa mbanin maska për të kundërshtuar mendimin e tij edhe pasi qendrat e SHBA-ve për Kontrollin e Sëmundjeve rekomanduan përdorimin e maskave.
Ndërkohë, qeveria e Mbretërisë së Bashkuar fillimisht nuk ishte gati të këshillonte publikun e gjerë për të mbajtur maska për fytyrën, siç vepruan vendet e tjera në Europë. Ajo bëri të detyrueshëm përdorimin e maskave në transportin publik në qershor, dhe madje ka deklaruar se njerëzit në Angli duhet të mbajnë maska edhe në dyqane, ose do të gjobiten.
Në botë, shumë autoritete, përfshirë Organizatën Botërore të Shëndetësisë, sugjeruan që maskat nuk ishin efikase në parandalimin e përhapjes së koronavirusit. Megjithatë, tani ato po rekomandojnë përdorimin e maskave në mjedise të mbyllura, dhe shumë qeveri madje i kanë bërë të detyrueshme.
Çfarë ndryshoi dhe pse?
Numri i qeverive që kanë rekomanduar përdorimin e maskave është rritur ndjeshëm gjatë gjashtë muajve. Nga mesi i marsit, rreth 10 vende rekomanduan përdorimin e maskave, tani janë më shumë se 130 vende dhe 20 shtete të SHBA-së që kanë bërë të detyrueshëm përdorimin e maskave, sipas Masks4All, një grup aktivistësh që sugjeron përdorimin e maskave të bëra vetë, gjatë pandemisë. Disa studime sugjerojnë gjithashtu se sjelljet e njerëzve kanë ndryshuar.
“Vende që nuk kanë përdorur maska në publik filluan me shpejtësi përdorimin e tyre, si në Itali (83.4%), Shtetet e Bashkuara (65.8%) dhe Spanjë (63.8%)”, thuhet në një raport nga Royal Society – një nga organet kryesore shkencore në Mbretërinë e Bashkuar.
Ndryshimet duket se vijnë pjesërisht për shkak se njerëzit filluan ta kuptojnë më mirë se si përhapet Covid-19. Fillimisht, OBSH deklaroi se maska duhet të mbahet vetëm nga punonjësit e mjekësisë, ose nga njerëzit që kishin simptoma si kollitja dhe teshtitja.
Sidoqoftë, në muajt e fundit, ka prova se shumë njerëz të infektuar me koronavirus nuk kanë simptoma por mund të jenë infektues dhe maska mund t’ju ndalojë që të transmetojnë virusin të tjerëve. OBSH ndryshoi disa udhëzime në qershor.
Ndërkohë, ka më shumë ndërgjegjësim se rreziku i transmetimit është më i lartë në hapësirat e brendshme të ajrosura dobët dhe prova se virusi mund të përhapet nga grimca të vogla që qëndrojnë pezull në ajër.
Kjo do të thotë se nëse të gjithë përdorin maska, kjo do të “mbrojë kundër mënyrës më të zakonshme të transmetimit të virusit –piklave dhe deri në një farë mase ndoshta, edhe piklave të aerosolit”, thotë Kim Lavoie, shefe e mjekësisë në Universitetin e Quebec në departamentin e psikologjisë në Montreal.
Prof Lavoie shton se “ka pasur shumë studime” mbi maskat përfshirë studime vëzhguese të cilat tregojnë se “vendet që përdorin maska kanë shkallë më të ulët infeksioni”.
Për më tepër, një numër shkencëtarësh tani thonë se ekzistojnë “disa prova” që maskat mund të mbrojnë si personin që e mban, ashtu dhe njerëzit përreth.
Pandemia mund të vazhdojë për një kohë të gjatë dhe maskat mund të shihen si diçka e nevojshme për t’i ndihmuar njerëzit të mbrohen dhe të zvogëlojnë rreziqet, ndërsa bizneset dhe shkollat rihapen, raporton abcnews.al
“Covid nuk do të zhduket, me siguri do të kemi një vaksinë pas disa vitesh, jo muajsh”, thotë Prof Lavoie, e cila ka udhëhequr Studimin iCARE, një studim ndërkombëtar për sjelljet e lidhura me Covid-19. “Pra, të gjitha këto parime duhet të jenë të integruara dhe të adaptohen në jetën e re normale”.
Pse vendet kanë qëndrime kaq të ndryshme?
Edhe pasi politikat qeveritare kanë ndryshuar, ka një hendek të madh në mënyrën se si njerëzit janë të gatshëm të përdorin maska. Rreth 83% e njerëzve në Itali, dhe 59% në SHBA thonë se do të mbanin gjithmonë maska për fytyrën jashtë shtëpisë por vetëm 19% e njerëzve në Mbretërinë e Bashkuar thonë të njëjtën gjë, sipas Covid-19 Behaviour Tracker – një projekt i drejtuar nga Instituti i Inovacionit të Shëndetit Global në Imperial College London me kompaninë e sondazheve YouGov.
Cilat vende po përdorim më shumë maska në vende publike?
“SHBA, Mbretëria e Bashkuar dhe Kanadaja kanë qenë relativisht të ngadalta në përshpejtimin e përdorimit të maskës, ndryshe nga Spanja, Franca dhe Italia”, thotë Sarah P Jones.
Në vendet me rritje të theksuar të përdorimit të maskave, njerëzit janë ndërgjegjësuar në lidhje me ashpërsisë dhe prekshmërisë e koronavirusit dhe qeveritë kanë imponuar përdorimin e maskave të fytyrës”. Kjo të jep ndjesinë që shumë njerëz nuk e kanë dhe aq problem mbajtjen e maskave. Prof Lavoie ra dakort se vendet që u prekën më shumë dhe më shpejt, si Italia, mund të kenë pasur më të lehtë përdorimin e maskës, raporton abcnews.al
Si përfundim njerëzit në shtetet që përjetuan epideminë e Sars në 2003 ishin më të gatshëm që të mbanin maska. Njerëzit në Azinë Lindore e kujtojnë shumë mirë virusin Mers dhe kanë një kulturë tashmë të mësuar se përdorimi i maskave është një ide e mirë, thotë Jeremy Houard, shkencëtar në Universitetin e San Franciscos dhe një prej themeluesve të Masks4All.
Pse disa vende nuk janë ende të gatshme të përdorin maska?
Shumica e vendeve tani po rekomandojnë ose po kërkojnë që njerëzit të përdorin maska në disa situata. Sidoqoftë, shumica e njerëzve janë më të gatshëm të përdorin dezinfektues, të praktikojnë distancën sociale ose të lajnë duart rregullisht, sesa të përdorin maska për fytyrën, sipas të dhënave nga iCARES.
Njerëzit mendojnë se larja e duarve dhe distanca sociale janë gjëra më të lehta se sa përdorimi i maskave, thotë Prof Lavoie. Në të kundërt, përdorimi i maskës është shumë më kompleks, njerëzit duhet të gjejnë dhe të blejnë një maskë, ta vendosin dhe ato janë të parehatshme për tu mbajtur gjithë kohën.
Shumë ekspertë besojnë se qeveritë nuk dëshironin përdorimin e maskave për fytyrën sepse ata kishin frikë se do të kishte mungesë të pajisjeve PPE për punonjësit e mjekësisë. Howard beson se shumë qeveri në Perëndim nuk vepruan në kohë duke mos bërë të detyrueshëm përdorimin e maskave deri në pikën kur u prekën shumë nga pandemia.
Pavarësisht kësaj, ai mendon se Boris Johnson dhe Donald Trump mund të kenë një ndikim pozitiv tek populli nëse fillojnë mbajnë maska në publik. Kjo është veçanërisht e rëndësishme tani që SHBA po përjeton një valë të re infeksionesh, shton ai./ Nga Helier Cheung, BBC
