“Moldavia do të shqyrtojë ribashkimin me Rumaninë fqinje nëse rruga e saj drejt anëtarësimit në BE pengohet ose bllokohet”, tha Eugen Osmochescu, zëvendëskryeministri i vendit në një intervistë për Euractiv.
Osmochescu, i cili mori detyrën në nëntor të vitit të kaluar, e përshkroi bashkimin me Rumaninë si të mundshëm nëse procesi i pranimit të Moldavisë në BE nuk do të ketë progres pas vitit 2028.
Vërejtjet e tij vijnë ndërsa Moldavia po kërkon hapjen e “grupit” të parë të negociatave për anëtarësim, duke zbatuar përputhshmërinë me ligjin e BE-së dhe duke kërkuar të ruajë vrullin mes presionit në rritje rus.
Megjithatë, Osmochescu këmbënguli se objektivi i Moldavisë mbetet nënshkrimi i një traktati pranimi në BE deri në fund të vitit 2028. Vetëm nëse ky proces nuk ka progres, liderët politikë do të marrin në konsideratë seriozisht alternativat.
I pyetur nëse Moldavia rrezikont të pengohet nga lidhja e saj e anëtarësimit me atë të Ukrainës, Osmochescu theksoi se zgjerimi duhet të mbetet i bazuar në meritë, duke shtuar se vendi ka nevojë urgjente për përparim të prekshëm nga Brukseli.
“Na duhet t’i dërgojmë një sinjal popullsisë”, tha ai, duke iu referuar operacioneve të vazhdueshme hibride ruse që synojnë minimin e mbështetjes për integrimin në BE.
Marsin e kaluar, një sulm rus në hidrocentralin Dniester të Ukrainës në mars shkaktoi një derdhje nafte që ndoti lumin Dniester, burim kyç uji për Moldavinë dhe Ukrainën jugperëndimore.
Osmochescu pranoi se vendit të tij i mungon aftësia e Ukrainës për t’i bërë ballë presionit të zgjatur ushtarak. “Ne nuk jemi aq elastikë sa ukrainasit”, tha ai. “Ne nuk kemi industri ushtarake. Nuk kemi prodhim ushtarak. Nuk kemi ushtri të krahasueshme me atë ukrainase.”
Euractiv javën e kaluar raportoi se Komisioni Evropian priste që “grupi” i parë themelor i kapitujve negociues mbi anëtarësimin e Ukrainës dhe Moldavisë në BE të hapet më 16 qershor.
“Nëse ndodh në qershor që të hapim negociatat, atëherë ky do të ishte një sinjal i qartë”, tha ai. “Kjo është ajo që synojmë”.
Zëvendëskryeministri mbështeti gjithashtu diskutimet rreth integrimit gradual ose formave të anëtarësimit të asociuar, siç është propozuar së fundmi nga kancelari gjerman Friedrich Merz.
Sipas propozimit të Merz, një status “anëtari i asociuar” do t’i jepte një vendi kandidat të drejtën për të marrë pjesë në këshillat e udhëheqësve dhe ministrave të BE-së pa të drejtë vote.
Lidhur me idenë e bashkimit përfundimtar me Rumaninë dhe ndikimin që mund të ketë ai në identitetin e Moldavisë, Osmochescu argumentoi se shumica e moldavëve tashmë kanë lidhje të ngushta kulturore dhe familjare me Rumaninë, ndërsa shumë prej tyre kanë shtetësi rumune.
Mbështetja për ribashkimin është rreth 40% në Moldavi – ku afërsisht 850,000 nga 2.4 milionë banorët e vendit mbajnë pasaporta rumune – krahasuar me rreth 70% në Rumani.
“Ka një kosto,” pranoi ai. “Do të duhet të përballohet nga Rumania dhe nga BE-ja. Por kostoja nuk do të jetë aq e madhe sa e bashkimit të dy Gjermanive [Lindore dhe Perëndimore].”
“Duhet të merret në konsideratë,” tha ai kur u pyet nëse viti 2028 mund të bëhet një moment për rivlerësim. “Kjo është pikërisht ajo që tha edhe presidenti.”
