Ministrat e financave të Bashkimit Evropian do të kërkojnë të koordinojnë të premten reagimin e tyre ndaj rritjes së çmimit të energjisë për shkak të luftës në Iran, duke siguruar që masat të ndihmojnë më vunerabëlit dhe ta largojnë Evropën nga lëndët djegëse fosile, duke mbajtur nën kontroll koston fiskale dhe kërkesën.
Çmimet e naftës dhe gazit janë rritur ndjeshëm që kur filluan sulmet amerikane-izraelite ndaj Iranit më 28 shkurt, duke krijuar një tronditje çmimesh të ngjashme me krizën energjetike që kaloi Evropa pasi Rusia pushtoi Ukrainën në vitin 2022, edhe pse vendet e BE-së tani po marrin shumë më tepër energji nga burimet e rinovueshme.
“Koordinimi në nivel BE-je është thelbësor për të parandaluar fragmentimin e tregut dhe për të nxitur ekonomitë e shkallës, duke zvogëluar kështu nevojën e përgjithshme për ndërhyrje”, tha Komisioni Evropian në një shënim që përgatiste diskutimet e ministrave.
Por, për shkak se qeveritë evropiane nuk e dinë se sa do të zgjasë ndërprerja e transportit të naftës dhe gazit përmes Ngushticës së Hormuzit, ato janë të kujdesshme në lidhje me lançimin e politikave të kushtueshme fiskale, të cilat së shpejti mund të jenë të panevojshme, por do të jenë të vështira për t’u anuluar.
Ministrat e financave të BE-së kanë ftuar kreun e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, Fatih Birol, për t’i informuar mbi zhvillimet e fundit.
“Mund të merren në konsideratë masa afatshkurtra për të ofruar lehtësim për konsumatorët (familjet dhe industritë),” tha Komisioni. “Megjithatë, një mësim kyç nga kriza energjetike e viteve 2022-2023 është se shumë nga këto masa ishin të gjera dhe të paqëllimshme, duke çuar në joefikasitet dhe kosto shumë të mëdha fiskale.”
BE-ja është në një pozicion më të mirë se më parë, por ende e cenueshme
Komisioni tha se pozicioni i BE-së ishte përmirësuar që nga viti 2022, pasi burimet e rinovueshme tani përbëjnë 48% të energjisë së saj, nga 36% në vitin 2021.
Por shumica e makinave dhe kamionëve të Evropës ende punojnë me naftë, dhe pothuajse 20% e naftës së Evropës vinte nga Gjiri, i cili tani është kryesisht i mbyllur nga biznesi.
Për të zvogëluar ndikimin e çmimeve më të shtrenjta të naftës dhe gazit, Komisioni propozoi që qeveritë, si një opsion i preferuar, të mbështesin të ardhurat e familjeve më vulnerabël, sepse kjo nuk do t’i shtrembëronte shumë sinjalet e çmimeve të tregut.
Ato gjithashtu mund të inkurajojnë kursimin e energjisë, siç është përdorimi i transportit publik, rinovimi i banesave dhe efikasiteti i energjisë në industri.
Vendet e BE-së gjithashtu mund të ulin taksat e tyre mbi energjinë elektrike, por kjo masë duhet të përdoret me kujdes sepse mund të ulë të ardhurat buxhetore në një kohë kur shumica e vendeve të BE-së tashmë përballen me borxhe të larta dhe rritje relativisht të ngadaltë.
Së fundmi, qeveritë mund të marrin në konsideratë ndërhyrjet në çmime për konsumatorët dhe firmat në nevojë në formën e çmimeve me dy nivele për energjinë elektrike ose gazin natyror, tha Komisioni.
Avantazhi i një marrëveshjeje ku çmimi rritet me përdorimin është se do të ofronte lehtësim çmimesh për konsumatorët dhe firmat në nevojë, duke ruajtur njëkohësisht një nxitje për të kursyer energji.
Komisioni tha se çdo masë e tillë duhet të përfshijë një datë të qartë përfundimi. Ato mund të financohen nga të ardhurat e Sistemit të Tregtimit të Emetimeve të Karbonit, si dhe nga taksimi i fitimeve të mundshme të papritura të firmave të energjisë të lidhura me çmimet e larta të energjisë.
