Të ushqyer nga ujërat e Eufratit, trëndafilat e zinj, një lloj luleje ekstremisht e rrallë, që rritet në Hafleti, pranë provincës historike Urfa, përfaqëson një bukuri unike natyrale. Lulja e veçantë që rritet në atë zonë kërkon një nivel të caktuar pH dhe, edhe pse lulëzon me ngjyrë të kuqe, ajo kthehet në të zezë ndërsa sezoni i verës përparon.
Kjo lule lulëzonte në qytetin e Halfetit të Vjetër, i cili ishte një qytet i vendosur në bregun lindor të Eufratit, 120 kilometra nga Urfa. Në vitin 2000, pak më shumë se 2.500 njerëz jetonin në këtë qytet, në të cilin vendbanimi i parë daton në vitin 855 p.e.s. Bizantinët e quajtën këtë qytet Romaion Koula (Kështjella Romake), dhe pushtuesit arabë e përkthyen emrin, duke e quajtur Qal’at Rum. Qyteti ra nën sundimin osman gjatë mbretërimit të Selim I.
Por me prezantimin e projektit GAP – Projekti i Anadollit Juglindor – Diga e Birecikut u ndërtua në vitet 1990, dhe zona u mbush me ujë në prill të vitit 2000. Halfet i Vjetër tani është zhytur nën ujë. Banorët e fshatit Halfeti i Vjetër u shpërngulën në fshatin Halfeti “të ri”, në një distancë prej afërsisht 10 kilometrash. Ata i morën me vete trëndafilat kur u shpërngulën.
Si në traditat hebraike ashtu edhe ato myslimane, Urfa konsiderohet të jetë shtëpia e Profetit Abraham dhe zona është gjithashtu e lidhur ngushtë me Profetin Job. Por nuk janë vetëm fetë kryesore që e nderojnë këtë qytet; Armenët e konsiderojnë atë si një qytet të shenjtë, pasi mendohet se alfabeti armen u krijua për herë të parë këtu.
Urfa është një qytet që është pushtuar dhe dominuar nga një sërë qytetërimesh, duke përfshirë sumerët, babilonasit, hititët, armenët, asirianët, persët, maqedonasit, romakët, sasanidët, bizantinët dhe kryqtarët. Atij iu dha prefiksi “Şanlı” për rezolutën që demonstroi në Luftën Turke për Pavarësi, duke dëbuar pushtuesit francezë që kishin marrë qytetin nga britanikët në vitin 1920.
Trëndafili i Zi i Halfetit, i njohur gjithashtu si Nusja Arabe ose Bukuroshja Arabe, nuk lulëzoi në vendndodhjen e tij të re. Toka në Halfetin e Vjetër ishte ushqyer nga ujërat e Eufratit dhe kishte një nivel unik pH. Dheu në Halfetin e Ri ishte ndryshe, pavarësisht largësisë së vogël, dhe lulet mundoheshin, por nuk arrinin të transformoheshin. Zyrtarët e qarkut ndërhynë, mblodhën farat dhe i mbollën në serra që ishin afër vendndodhjes së tyre origjinale, në përpjekje për të imituar kushtet origjinale dhe si rezultat, lulja u shpëtua nga zhdukja.
Trëndafili i zi i Halfetit mund të merret në rajone të tjera dhe të mbillet, por kur lulëzon, del si një trëndafil i kuq klasik. Ngjyra e zezë e lules mund të prodhohet vetëm në rajonin Halfeti të Urfas.
Intepretimet përgjatë shekujve të emërtimit “trëndafili i zi”
Natyrisht, gjëja e parë që të vjen në mendje kur mëson se i vetmi trëndafil i zi në botë rritet në Urfa është se ky trëndafil është kjo ngjyrë për shkak të dhunës së përjetuar në këtë rajon. Por kur dikush shqyrton simbolikën e luleve të zeza, dalin fakte që ndoshta mund të na ndihmojnë të kuptojmë më mirë tragjedinë e fundit që ndodhi në rajon.
Natyrisht, kur mendojmë për të zezën dhe trëndafilat, ajo që së pari të vjen në mendje është humbja dhe vdekja. Trëndafili i zi duket i pajtueshëm me zinë. Megjithatë, ka një aspekt tjetër të trëndafilit të lyer me nuancën e natës. Këto lule kanë një pamje përrallore dhe kjo ngjyrë “e panatyrshme” i jep një atmosferë mistike. Kur merret parasysh se Urfa është një vend i lidhur me të paktën dy profetë, ky misticizëm merr një kuptim të ri.
Ekziston një tjetër kuptim pozitiv simbolik për trëndafilin e zi. Ngjyra të sjell në mendje hapësirën e thellë; domethënë, një trëndafil i tillë simbolizon fillimin e diçkaje të re, një udhëtim në të panjohurën. Trëndafili i zi gjithashtu simbolizon ndryshimin e madh, vdekjen e zakoneve të vjetra dhe futjen e një sistemi të ri. Kështu, duke paralajmëruar në një epokë të re shprese, një epokë paqeje të mundshme, trëndafili i zi mund të sjellë gëzim të madh.
Vetëm koha do të tregojë nëse trëndafili i zi i Urfas do të lulëzojë në një atmosferë paqeje dhe mirëkuptimi, apo nëse do të luftojë për të dalë nga toka e gurtë e terrorizmit dhe urrejtjes. Por, një gjë është e sigurt:
Shumica e qytetarëve të këtij vendi, qofshin ata myslimanë, alevitë, të krishterë, hebrenj apo ateistë, duan të mbjellin farat e paqes dhe t’i shikojnë ato të rriten në lule të bukurisë dhe vëllazërisë në të gjithë këtë tokë të bukur.
