37 persona janë bllokuar në këtë ‘cikël tragjik’, si pasojë e këmbënguljes së Donald Trump për të rikthyer dhe forcuar dënimin me vdekje në nivel federal.
Paraardhësi i tij, Joe Biden, kishte synuar ta ndalte këtë praktikë, duke ua kthyer dënimet me vdekje në burgim të përjetshëm autorëve të vrasjeve. Por me rikthimin e Trump në Shtëpinë e Bardhë, këta të dënuar rrezikojnë sërish të përfundojnë në radhën e ekzekutimit. Vendimi shihet pjesërisht si përpjekje për të përmbysur politikat e Biden në çdo fushë, por mbi të gjitha si strategji për të forcuar imazhin e Trump si udhëheqës i “ligjit dhe rendit”, veçanërisht në rastet që përfshijnë pakicat.
Në Shtetet e Bashkuara, dënimi me vdekje vazhdon të zbatohet si në nivel federal, ashtu edhe në nivel shtetëror. Sipas të dhënave të Death Penalty Information Center, gjatë vitit 2025 janë dhënë vetëm 22 dënime të reja me vdekje, një shifër që përputhet me nivelin më të ulët historik, ndërsa numri i ekzekutimeve ka arritur në 47, kryesisht për shkak të një rritjeje të ndjeshme në Florida.
Shumica e të dënuarve dhe e ekzekutimeve ndodhen në 50 shtetet e Unionit, ku tendenca është në rënie. Edhe mbështetja publike po zbehet: sipas sondazheve të Gallup, vetëm 52% e amerikanëve e mbështesin dënimin me vdekje, përqindja më e ulët në gjysmë shekulli.
Në këtë kontekst, Biden kishte vendosur të jepte shembull në nivel federal, duke ua kthyer dënimet 37 të dënuarve nga ekzekutim në burgim të përjetshëm pa mundësi lirimi. Ai nuk i fali, por i hoqi nga rreshti i vdekjes, duke e konsideruar dënimin kapital si një metodë të vjetruar dhe çnjerëzore ndëshkimi.
Ky qëndrim ishte në linjë edhe me zhvillimet brenda Kishës Katolike, e cila tashmë kundërshton ekzekutimet, si për të mbrojtur jetën njerëzore në çdo rrethanë, ashtu edhe sepse ekzistojnë forma të tjera ndëshkimi të sigurta dhe efektive.
Trump, megjithatë, e kundërshton hapur këtë qasje, si në plan personal ashtu edhe politik. Ai e paraqet veten si president i ligjit dhe rendit, një koncept që, sipas tij, përfshin edhe logjikën e “sy për sy, dhëmb për dhëmb”.
Për këtë arsye, ai ka vendosur të sfidojë vendimet e Biden. Edhe pse nuk mund t’i rikthejë drejtpërdrejt dënimet me vdekje dhe as t’i riprocesojë të dënuarit në nivel federal, për shkak të parimit kushtetues të “double jeopardy” (ndalimi i gjykimit ose ndëshkimit dy herë për të njëjtin krim), ekziston një përjashtim ligjor.
Ky përjashtim lejon që një person i gjykuar në nivel federal të ndiqet penalisht edhe në nivel shtetëror për të njëjtën vepër. Më 20 janar, ditën e parë të mandatit të dytë, Trump firmosi një dekret që inkurajon shtetet të nisin procedura të reja gjyqësore ndaj 37 të dënuarve, të cilëve Biden u kishte kthyer dënimin në burgim të përjetshëm. Në të paktën katër raste, kjo strategji tashmë është vënë në zbatim.
Një prej tyre është rasti i Brandon Council, i dënuar për vrasjen e Donna Major dhe një kolegu të saj gjatë një grabitjeje banke në Conway, Karolina e Jugut, në vitin 2017. Sipas The New York Times, prokurorët shtetërorë kanë ngritur akuza të reja për ta sjellë sërish para gjykatës dhe për të kërkuar dënimin me vdekje.
Situatë e ngjashme edhe për Daniel Troya dhe Ricard Sanchez, të dënuar për vrasjen e një familjeje në Florida në vitin 2006. Edhe pse dënimet e tyre ishin kthyer në burgim të përjetshëm, ata tani presin një proces të ri në qarkun St. Lucie. Shumë shtete, veçanërisht në jug të vendit, po shqyrtojnë ose po ndërmarrin iniciativa të ngjashme.
Trump beson se kjo linjë politike gëzon mbështetje popullore, por treguesit sugjerojnë se terreni po ngushtohet. Brezat më të rinj e kundërshtojnë gjithnjë e më shumë dënimin me vdekje, dhe në një të ardhme të afërt, mbështetja për këtë praktikë mund të bjerë edhe nën pragun e 50% të opinionit publik amerikan.
