Mars 1939: Tetëdhjetë vjet nga pushtimi pa luftë i Çekosllovakisë. Si Hitleri futi në kurth presidentin Emil Hácha, ndërsa ndërkombëtarët heshtën me mendimin se kishin shmangur Luftën e Dytë Botërore.
Më 15 mars 1939 ushtria gjermane pushtoi Çekosllovakinë pa shkrepur thuajse asnjë plumb. Një natë më parë, presidenti i vendit u mor peng nga Hitleri dhe u detyrua që të firmoste kapitullimin e vendit. Lëvizja ishte aq e shpejtë dhe aq e papritur, saqë aleatët e Çekosllovakisë nuk patën kohë as të protestonin, pasi gjithçka ishte firmosur e zeza në të bardhë. Kjo ishte hera e fundit në të cilën Hitleri arriti të realizonte planet e tij, pa u përballur ushtarakisht. Gjashtë muaj më vonë, kur kërkoi të bënte të njëjtën gjë me Poloninë, shpërtheu Lufta e Dytë Botërore.
Pushtimi i 15 marsit ishte planifikuar për një kohë të gjatë me një taktikë cinike nga ana e liderëve nazistë. Tensionet e Gjermanisë me Çekosllovakinë vazhdonin prej një viti, kur gjermanët nisën të ekzagjeronin, shpesh herë duke shpikur, rastet e diskriminimit të pakicave gjermane që në atë kohë jetonin në rajonin e Sudetit. E vërteta është se ishin vetë gjermanët që financonin në fshehtësi partinë filo-naziste, që të kryente akte gjithmonë e më agresive.
Çekosllovakia ishte një shtet shumë i dobët përballë këtyre presioneve. Një shtet i ri, që në fund të Luftës së Parë Botërore u formua nga shpërbërja e perandorisë Austro-Hungareze. Brenda saj, jetonin dy grupe kryesore: çekët, që në kohën e Perandorisë diskriminoheshin vazhdimisht, dhe sllovakët të cilët ishin më të vogël në numër, por ishin trajtuar relativisht më mirë në vitet paraardhëse. Të dy popuj sllavë, me shumë gjëra të përbashkëta. Këto dy popuj u bashkuan, pas shumë përpjekjeve të politikanëve dhe intelektualëve të asaj kohe, të cilët mendonin se dy shtete të vogla në qendër të Evropës do ta kishin shumë të vështirë për të mbijetuar. Por në fakt, me kalimin e kohës, politikanët nacionalistë shfrytëzuan pikërisht dallimet gjuhësore dhe padrejtësitë e së shkuarës për të destabilizuar vendin e për të marrë pushtetin. Këtyre problemeve u shtohej edhe prezenca e minoriteteve të tjera si ukrainas, hungarezë e polakë, “çlirimi” i të cilëve u interesonte republikave fqinje.
Edhe pse në dukje e dobët dhe e përçarë, gjithsesi Çekosllovakia mbetej një “arrë e vështirë për t’u thyer”. Në kohën e Perandorisë, ishte ndër rajonet më të industrializuara. Vendi megjithëse kishte një ushtri të vogël, e kishte të armatosur shumë mirë. Duhet thënë se në vitin e parë të Luftës, Gjermania përdorte tanket e prodhuara në fabrikën “Skoda” të Çekosllovakisë.
Për Hitlerin, Çekosllovakia përbënte edhe një tjetër problem. Gjeografikisht i ngjante një shtize të futur në zemër të Gjermanisë, mes Austrisë në jug, e cila u aneksua nga Gjermania dhe rajonit të Saksonisë në veri. Adolf Hitleri kishte vendosur prej kohësh fillimin e një lufte europiane, por nuk mund ta realizonte planin, para se të neutralizonte këtë kërcënim. Nëse për shembull Gjermania do t’i shpallte luftë Francës, Çekosllovakia do të shërbente si një pikë nisjeje për ta goditur vendin nga pas dhe për më tepër, kufijtë e saj ishin pak qindra kilometra nga kryeqyteti, Berlini.
Në vazhdën e vitit 1938, Hitleri nisi të forconte tonet dhe të rriste tensionin, deri sa kërcënoi hapur pushtimin e Çekosllovakisë me pretekstin për të “çliruar” qytetarët që flisnin gjermanisht. Qeveria Çekosllovake, e cila kishte mbetur e vetmja qeveri demokratike në gjithë Europën qendrore, kërkoi mbështetjen e aleatëve të saj të mëdhenj, Francës dhe Anglisë. Por siç u pa, dy vendet e fuqishme nuk kishin ndër mend të shpërthenin luftën për një republikë të vogël.
Në Konferencën e Mynihut, e organizuar në çastin e fundit për të bindur Hitlerin të hiqte dorë nga lufta, Franca dhe Anglia me ndërmjetësimin e Benito Mussolinit, detyruan liderët çekosllovakë t’ia jepnin rajonin e Sudetit Gjermanisë. Të bindur se kishin evituar fillimin e një Lufte Botërore, liderët francezë dhe anglezë u kthyen në shtëpi mes brohoritjeve të qytetarëve të tyre.
Pa u tharë mirë boja e nënshkrimeve të Konferencës së Mynihut, Hitleri i dha mbështetjen e plotë të djathtës nacionaliste të minorancës sllovake, e cila më 14 mars shpalli pavarësinë e njëanshme nga Çekosllovakia. Në të njëjtën ditë, Hitleri thirri në zyrën e tij në Berlin Emil Hácha-n, Presidentin e ri të Republikës Federale Çekosllovake. Në teori, takimi do të shërbente për të diskutuar se si Gjermania mund të negocionte mes republikës federative dhe indipentendistëve sllovakë. Në të vërtetë, gjithçka ishte një kurth.
Sapo arritën në Berlin, Hácha dhe stafi i tij u mbyllën në Kancelarinë gjermane, pa pasur mundësi të flisnin me asnjë jashtë, ndërsa trupat gjermane i afroheshin kufirit çekosllovak. Pas disa orësh pritjeje, Hitleri e takoi personalisht Hácha-n, duke i folur ashpër e duke e kërcënuar se nëse nuk do të firmoste kapitullimin, avionët gjermanë do të bombardonin Pragën. Hácha pësoi një atak kardiak dhe pas injeksioneve të mjekëve të Hitlerit, firmosi kapitullimin me duart që i dridheshin.
Mëngjesin e 15 marsit, trupat gjermane kaluan kufirin dhe pushtuan vendin, thuajse pa shkrepur asnjëherë armën. Hitleri hipi në një tren me Hácha-n dhe shkuan në Pragë, ku njoftuan shpërbërjen e Republikës Çekosllovake dhe krijimin e një Protektorati të Moravisë dhe Bohemisë, qeveria e së cilës i besohej një drejtuesi të partisë naziste. Sllovakia mbeti formalisht e pavarur, edhe pse në të vërtetë ishte një vend tërësisht nën varësinë e Gjermanisë së Hitlerit. Nga ana tjetër, Hungaria, që në atë kohë ishte aleate e Gjermanisë, arriti të “kafshojë” edhe një pjesë tjetër të vendit.
Gjashtë muaj më pas, Hitleri tentoi të bënte të njëjtën gjë me Poloninë, por këtë herë Franca dhe Anglia shpallën fillimin e Luftës së Dytë Botërore./Përgatiti Erjon Uka, Opinion.al
