Nga Aurenc Bebja
Gazeta norvegjeze “Morgenbladet” ka botuar, të premten e 2 shtatorit 1932, në faqen n°4, intervistën e gazetës daneze “Politike” asokohe me Aleksandër Moisiun në Kopenhagë.
Fotoja më e fundit e Moisiut
— Asnjëherë më parë nuk kemi njohur një krizë si kjo, kaq serioze, kaq e pariparueshme në dukje. Teatrot dhe aktrimi janë në një gjendje rrëmuje. Megjithatë kriza që po trondit artin teatror gjerman nuk ka të bëjë fare me krizën ekonomike botërore. Kjo është për shkak të faktorëve të tjerë.
— Cilët ?
— Shumë njerëz thonë : konkurrenca nga filmat me zë dhe radioja. Por unë nuk e besoj këtë. Nuk janë fajtorë as radioja dhe as filmat me zë për shpopullimin e teatrove gjermanë. Përkundrazi, sepse njerëzit janë lodhur nga teatri siç është tani, sepse nuk ka çfarë të na thotë më. Temat e trajtuara nga dramaturgët nuk janë me interes për njerëzit e kohës. Teatri nuk është më i gjallë sa duhet. Hamleti nuk është më në gjendje të ndezë pasionet e tij.
— A është Hamleti i vjetëruar (demodé) ?
— Sigurisht. Kjo shfaqje është marrëdhënia e Hamletit me të atin, djalin që vret për t’u hakmarrë për vrasjen e të atit. Por nuk ka më asnjë ndjenjë atërore në botë. Marrëdhënia prindërore ka ndryshuar ngadalë. Në Gjermani nuk ka baballarë në kuptimin atëror, po, midis hebrenjve babai jeton ende, por jo ndryshe. Gjermanët e sotëm sjellin fëmijë në botë, por nuk lidhen me fëmijët e tyre në të njëjtën mënyrë si në të kaluarën. Po kështu, kujt i interesojnë shfaqjet e panumërta që kanë të bëjnë vetëm me dashurinë ? Dashuria nuk është gjë tjetër veçse një funksion operacional, thanë rusët kur i vizitova, dhe nëse kjo është e vërtetë, atëherë nuk ka kuptim të shkruash shfaqje për dashurinë për njerëzit e kohës sonë.
Moisiu vazhdon të flasë për kushtet e mjerueshme të aktorëve gjermanë, e më pas tregon për turin europian që ka nisur që prej muajit maj. Ai e ka interpretuar “Faustin” në Holandë, Zvicër dhe Francë, dhe veçanërisht francezët i kanë bërë një pritje brilante, pavarësisht se performoi në gjermanisht.
Pasi Moisiu të përfundojë në Stokholm, ai do të udhëtojë për në Oslo, ku do të performojë Faustin të hënën, të martën dhe të mërkurën, siç është paralajmëruar. Më pas ai do të luajë në Goteborg, Malmö dhe Kopenhagë, pas së cilës turneu do të vazhdojë në Itali, ku do të ketë premierë të Faustit.
