Astronomët kanë zbuluar një sistem planetar rreth një ylli xhuxh të kuq që po i vë në provë teoritë klasike të formimit të planetëve. Zbulimi u bë falë vëzhgimeve me teleskopë të NASA-s dhe të European Space Agency. Sistemi, i cili ndodhet rreth 116 vite-dritë larg Tokës, ka katër planetë të rreshtuar në një mënyrë “përmbys”: planeti më i brendshëm është shkëmbor, dy të tjerët janë gazorë, ndërsa i jashtmi, në mënyrë të papritur, është sërish shkëmbor, përcjell A2 CNN.
Kjo bie ndesh me modelin e njohur edhe në sistemin tonë diellor, ku planetët shkëmborë janë afër yllit, ndërsa gjigantët gazorë më larg. Sipas teorisë standarde, pranë yllit temperaturat e larta lejojnë vetëm materialet rezistente të formojnë bërthama shkëmbore, ndërsa përtej “vijës së borës” akulli ndihmon që bërthamat të rriten shpejt dhe të grumbullojnë gaz.
Studimin e udhëhoqi Thomas Wilson nga University of Warwick, i cili shpjegon se planeti i jashtëm shkëmbor ka shumë gjasa të jetë formuar më vonë, kur disku rreth yllit ishte tashmë i varfër në gaz. Ky “formim i varfër në gaz” do të thotë se planetët nuk u ndërtuan njësoj dhe jo në të njëjtën kohë.
Sipas Sara Seager, nga Massachusetts Institute of Technology, ky sistem mund të jetë ndër provat e para që rregullat e zakonshme të formimit planetar mund të “kthehen përmbys” rreth yjeve më të zakonshëm në galaktikë. Heather Knutson nga California Institute of Technology thekson se planeti i jashtëm është veçanërisht intrigues dhe mund të ketë atmosfera të ndryshme, ndoshta edhe kushte ku uji të kondensohet.
Edhe studiues të tjerë, si Ana Glidden dhe Néstor Espinoza nga Space Telescope Science Institute, pajtohen se sistemi është një “laborator natyror” për të testuar modelet e formimit të planetëve. Debati mbetet i hapur, por një gjë është e qartë: universi vazhdon të na surprizojë dhe të na kujtojë se ende kemi shumë për të mësuar.
