Ushtarët ukrainas kanë reaguar ndaj projekt-propozimeve të paqes të SHBA-së me një përzierje sfide, zemërimi dhe dorëzimi.
BBC foli me disa persona, të cilët dërguan pikëpamjet e tyre nëpërmjet mediave sociale dhe email-it në përgjigje të planit origjinal të SHBA-së – detajet e të cilit u publikuan javën e kaluar.
Që atëherë, negociatorët amerikanë dhe ukrainas kanë punuar për ndryshimet në propozime dhe janë të vendosur të vazhdojnë bisedimet rreth “kornizës së paqes”. Lidhur me planin origjinal amerikan, një ushtar në Ukrainën Lindore, thotë se është “i keq… askush nuk do ta mbështesë atë”, ndërsa një mjek ushtarak e hodhi poshtë atë si një “draft absolutisht të turpshëm të një plani paqeje, të padenjë për vëmendjen tonë”. Por një ushtar tjetër me shenjën e ‘Snake’ tha “është koha të biem dakord të paktën për diçka”.
Ja çfarë thanë ushtarët që folën me BBC-në rreth disa prej pikave kryesore në draftin origjinal të planit të paqes të SHBA-së.
SHBA-të paraqitën një draft propozimi për paqe në një kohë kur Rusia po bën përparime të rëndësishme në fushën e betejës. Vetëm gjatë muajit të kaluar, Ukraina ka humbur 450 km katrorë të tjera.
Kievi ende kontrollon rreth 15% të rajonit të Donbasit, pjesën lindore të Ukrainës që përfshin rajonet e Luhanskut dhe Donetskut, gjë që është një qëllim kyç i luftës për Rusinë. Por plani origjinal i SHBA-së propozon që Ukraina të heqë dorë nga i gjithë rajoni – madje edhe nga pjesët që i ka mbrojtur me sukses për gati katër vjet luftë në shkallë të plotë.
“Le ta marrin,” i tha ‘Snake’ BBC-së. “Praktikisht nuk ka mbetur askush në qytete dhe fshatra… Ne nuk po luftojmë për njerëzit, por për tokën, ndërkohë që po humbasim më shumë njerëz.”
Andrii, një oficer në shtabin e përgjithshëm të Ukrainës, thotë se ajo që po propozohet për Luhanskun dhe Donetskun është “e dhimbshme dhe e vështirë”, por ai sugjeron se vendi mund të mos ketë zgjidhje tjetër.
Ukraina ka qenë duke mbrojtur rajonin që nga viti 2014, kur Rusia aneksoi Krimenë dhe forcat e saj të ndërmjetme pushtuan pjesë të Donbasit. “Mund të mos duam ta dorëzojmë, por nuk do të jemi në gjendje ta mbajmë atë me forcë dhe burime ushtarake”, thotë Andrii. Ukraina Lindore ka qenë skena e luftimeve më të ashpra në këtë luftë dhe Ukraina ka humbur dhjetëra mijëra trupa që e mbronin atë. Matros, i cili ka luftuar që nga viti 2018, tha se heqja dorë nga Donbasi do të “anulonte gjithçka – të gjitha përpjekjet e forcave të armatosura”. “Do të shpërfillë jetën e ushtarëve dhe civilëve të rënë”, tha ai.
Zvogëlimi i madhësisë së forcave të armatosura të Ukrainës
Drafti i planit të paqes i SHBA-së parashikon kufizimin e madhësisë së forcave të armatosura të Ukrainës në 600,000. Kjo është ende dukshëm më shumë se para pushtimit në shkallë të plotë, kur forca e saj me kohë të plotë ishte rreth 250,000, por më e vogël se madhësia e saj aktuale. Vlerësimet më të fundit sugjerojnë se forca ushtarake e Ukrainës është më shumë se 800,000.
Snake beson se vendi do të ketë nevojë për shumë nga ata që janë aktualisht në uniformë për të ndihmuar në rindërtimin e Ukrainës kur të mbarojë lufta. “Çfarë kuptimi ka të kesh kaq shumë njerëz në ushtri nëse do të ketë garanci sigurie?” pyet ai.
Andrii, oficeri i shtabit, pajtohet. “Nëse ka garanci sigurie, atëherë sigurisht që nuk ka kuptim të mbash një ushtri kaq të madhe”, thotë ai. “Njerëzit janë të lodhur dhe duan të kthehen te familjet e tyre. Nuk ka arsye t’i mbash ata në një ushtri në kohë paqeje pas luftës.” Ai beson se ekonomia e Ukrainës nuk do të ishte në gjendje të mbështeste forca kaq të mëdha të armatosura në kohë paqeje.
Mendohet se më shumë se 800,000 ukrainas janë aktualisht në uniformë.
Mjeku i ushtrisë Shtutser nuk është dakord, duke thënë se ushtria e Ukrainës “është e vetmja gjë që na ndan nga disfata dhe skllavëria”, ndërsa Matros e quan propozimin për të zvogëluar madhësinë e forcave të armatosura “absurde dhe manipuluese”.
Garancitë e sigurisë
Gatishmëria e Ukrainës për të rënë dakord me propozimet do të varet nga garancitë e saj të sigurisë në të ardhmen.
Drafti i planit amerikan përjashton anëtarësimin e Ukrainës në NATO, por jo në Bashkimin Evropian. Ekziston një premtim për garanci sigurie nga SHBA-ja nëse Rusia do të sulmonte përsëri, megjithëse nuk jepen detaje të mëtejshme mbi masën e kësaj mbështetjeje. Drafti gjithashtu përjashton praninë e forcave të NATO-s në Ukrainë, nëse ka një marrëveshje.
Por Yevhen, një operator dronësh në Ukrainën lindore, mendon se prania e trupave të huaja në vend është një garanci e rëndësishme sigurie. Mbretëria e Bashkuar dhe Franca kanë udhëhequr përpjekjet për të siguruar një “forcë sigurie” në rast të një armëpushimi, përmes një “Koalicioni të Gatshëm”.
“Më pëlqen plani i Mbretërisë së Bashkuar për të dërguar trupa në Ukrainë [përmes këtij koalicioni]”, thotë ai. “Ky është i vetmi plan që do të na ndihmojë të fitojmë, për të dërguar trupa aleate.”
Mbretëria e Bashkuar është një nga vendet që planifikon të dërgojë forca në Ukrainë në rast të një armëpushimi.
Por oficeri i shtabit Andrii nuk beson se Evropa mund të ofrojë shumë në aspektin e garancive të sigurisë. “Evropa ka rezultuar krejtësisht e pashpirt dhe e përçarë”, thotë ai. “Duket se e gjithë shpresa mbështetet vetëm te Shtetet e Bashkuara.”
Megjithatë, ushtarë të tjerë sugjerojnë se nuk ka besim të madh as te SHBA-ja. “Garancitë e sigurisë së SHBA-së nën qeverinë e saj aktuale nuk janë aspak garanci”, thotë Schtutser.
Draft-plani i SHBA-së përcakton një propozim që Ukraina të mbajë zgjedhje të reja brenda 100 ditëve nga përfundimi i luftës. Sipas kushtetutës së Ukrainës, zgjedhjet nuk mund të mbahen gjatë kohës së luftës.
Por ka shenja të një frustrimi në rritje me qeverinë aktuale, e cila po përballet me akuza serioze për korrupsion. Byroja Kombëtare Kundër Korrupsionit e Ukrainës (NABU) aktualisht po heton akuzat për individë që kanë përfituar nga kontrata në sektorin e energjisë në shumën prej 100 milionë dollarësh (76 milionë paund).
Presidenti Volodymyr Zelensky është detyruar tashmë të shkarkojë dy nga ministrat e tij, të cilët të dy i mohojnë akuzat. Një ish-zëvendëskryeministër dhe një partner biznesi janë gjithashtu nën hetim. Skandali ka çuar në grindje të brendshme politike dhe ka dominuar titujt kryesorë të mediave këtu.
Është një temë aktuale edhe në front. Midis ushtarëve me të cilët folëm, ka mbështetje për zgjedhje të reja. “Sigurisht që ato janë të nevojshme – ata që janë në pushtet tani nuk u besohet”, thotë Snake. Një ushtar tjetër, Marin, është gjithashtu në favor të zgjedhjeve, duke thënë se qeveria aktuale “duhet të pastrohet nga korrupsioni”, ndërsa Andrii pajtohet se një “rivendosje e plotë e qeverisë është e nevojshme” përmes zgjedhjeve të reja, megjithëse jo menjëherë.
Zgjedhjet e reja mund të jenë propozimi më pak i diskutueshëm në plan. Por në përgjithësi ka dyshime serioze në lidhje me propozimet e SHBA-së. Yaroslav na thotë se thjesht “nuk do të funksionojë”, ndërsa Oleksandr e hedh poshtë atë me një fjalë të pahijshme.
Mesazhi i vetëm i qartë nga ata me të cilët biseduam është se shumë janë të lodhur nga luftimet. Andrii ka shqetësime në lidhje me disa nga propozimet, por përfundon: “Nëse ndalon luftën, atëherë funksionon për mua.”
