CEZ i transferonte paratë e saj jashtë shtetit nëpërmjet një shoqërie të tretë të quajtur MERCL Consulting, e cila kishte për detyrë mbledhjen e detyrimeve të papaguara nga konsumatorët tariforë dhe jo tariforë. Sipas raportit të përgatitur nga Avokatja e Shtetit në vitin 2013, “bazuar në mënyrën e llogaritjes së të ardhurave të vjelura si dhe në fakte që lidhen me organizimin, numrin e punonjësve, të dhëna këto që kanë ndikim direkt mbi aftësinë e shoqërisë MERCL për të mbledhur efektivisht këto të ardhura, mendojmë se qëndron edhe thelbi i skemës mashtruese që është përdorur nga ortaku çek, me qëllim vjedhjen e shumave të konsiderueshme të parave nga të ardhurat e realizuara, duke mos i shpërndarë këto edhe për ortakun shqiptar dhe në investime të domosdoshme për kryerjen e shërbimit objekt i liçencës së ÇEZ, por duke i transferuar ato në llogari bankare të shoqërisë çeke”. Po cilat është skema e mashtrimit e përdorur? Gjatë afatit të liçensës, ÇEZ sh.a. ka pasur detyrim të kryejë të gjitha veprimtaritë që kërkohen për përmbushjen e veprimtarisë për të cilën është liçensuar, përfshirë këtu edhe instalimin e matësave dhe sigurimin e shërbimit të tyre. Nga monitorimi periodik ushtruar në “ÇEZ Shpërndarje” sh.a., ERE ka konstatuar shkelje të këtij detyrimi në disa zona. Konkretisht ka rezultuar se kishte 178.765 raste anomalish në matje, të cilat ÇEZ i faturonte me tarifën fikse të shërbimit për leximin zero, prej 200lek /muaj. Prej këtyre abonentëve rezulton se 27,849 abonentë nuk ishin të pajisur me matësa. Kjo situatë e lejuar nga ÇEZ ka shkaktuar humbje shumë të mëdha, pasi përveç detyrimeve të të papaguara tashmë shtohej edhe konsumi i energjisë elektrike i këtyre abonentëve, por që nuk paguanin për konsumin real të saj.Për të fshehur këtë situatë, ÇEZ ka bërë deklarime të rreme në ERE duke pretenduar se 100 % e klientëve të saj kishin të instaluar matës në banesat apo mjediset e tyre. Për të fshehur këtë situatë ÇEZ ngrinte pretendimin se nuk ka pajisur me matës vetëm klientët që janë lidhur me rrjetin e shpërndarjes në mënyrë të paligjshme dhe me të cilët nuk ka nënshkruar një kontratë të rregullt, apo ata të cilët pavarësisht se kanë pasur kontratë, kanë bërë rilidhje të paligjshme të energjisë elektrike, pasi ajo u është ndërprerë nga ÇEZ. Në fakt një pretendim i tillë sipas Avokates së Shtetit është thjesht tentativë për të fshehur mosveprimin e ÇEZ ndaj kësaj situate, pasi numri 178,765 abonentë pa matës, nuk i referohet subjekteve të tilla , por konsumtatorëve me kontratë të rregullt. Për këto konsumatorë jo të rregullt në shlyerjen e detyrimeve, në kontratën e furnizimit me energji elektrike është e përcaktuar qartë e drejta e furnizuesit që krahas veprimeve për vjeljen e detyrimeve të papaguara, të aplikohet edhe kamatvonesa, të bëhet ndërprerja e furnizimit me energji elektrike, madje edhe të bëhet ekzekutim i detyrueshëm i faturave të cilat, sipas ligjit, përbëjnë titull ekzekutiv. Në asnjë rast nuk parashikohet që ÇEZ të mos pajisë me matës konsumatorët, ose të lejojë faturim aforfe, duke e kthyer këtë në rregull. Ky detyrim i furnizuesit parashikohet edhe në nenin 13.1 të kontratës së Furnizimit me energji elektrike. Po ashtu, në vendimin 104, datë 22.12.2009 Bordi i Komisionerëve të ERE kishte përcaktuar se afati i aplikimit të faturave aforfe, për klientët familjarë të energjisë elektrike që nuk janë pajisur me matës, do të ishte deri me 30.04.2010. kjo do të thotë që nga 1 Maj 2010, “ÇEZ Shpërndarje” sh.a. duhej të kishte bërë pajisjen me matës të energjisë për të gjithë klientët tariforë. “Rregjistrimi në sistemin billing i këtyre konsumatorëve,- vazhdon raporti,- ka rënduar pozitën financiare të shoqërisë, pasi ajo furnizonte këto konsumatorë kundrejt faturimit 0”. Sipas raportit: “Me mosveprimin e tij CEZ jo vetëm ka lejuar humbjen e shumave të konsiderueshme, duke “lejuar me dashje” një përfitim të këtyre konsumatorëve dhe humbje të të ardhurave për shoqërinë, por njëkohësisht e ka agravuar këtë situatë humbjesh duke mos realizuar veprimet për vjelien e tyre. Pavarësisht gjithë këtij kuadri ligjor, ÇEZ nuk ka kryer detyrimet që kishte për të realizuar vjeljen në kohë të detyrimeve të konsumatorëve për konsumin e energjisë elektrike. Në këtë mënyrë, shoqëria ka lejuar humbje të mëdha në realizimin e të ardhurave, humbje që më pas vetë ajo i përdor si argument për mosrealizimin e importit të energjisë elektrike për mbulimin e humbjeve, sipas nivelit të njohur nga ERE, për shkak të nivelit të situatës së vështirë financiare. Për të mbuluar këto humbje, nga ana tjetër ÇEZ bënte mbifaturim të abonentëve të tjerë. Disa herë nga Albpetrol sh.a. dhe Ujësjellës-Kanalizime janë paraqitur ankesa lidhur me mbifaturime që i bëheshin në faturat e konsumit të energjisë elektrike duke i kontestuar ato si jo reale.” Nga raportimet periodike që CEZ ka bërë tek ERE dhe monitorimi i vetë kësaj të fundit, ka rezultuar se kompania ka pasur një mosarkëtim total prej rreth 35,5 miliadë lekë, për periudhën 2010-2012. I gjithë ky është dëm ekonomik që i është shkaktuar shtetit shqiptar, si aksioner në shoqërinë “ÇEZ Shpërndarje” sh.a., por ka dëmtuar edhe mënyrën e funskionimit si edhe cilësinë e shërbimit. Kështu duke analizuar ecurinë e investimeve nga ÇEZ Shpërndarje, për periudhën 2010-2012, vërehet ulje drastike e investimeve të realizuara. Nga të dhënat e marra nga monitorimi, ka rezultuar se për vitin 2012 “CEZ Shpërndarje” sh.a. ka realizuar më pak se 7% të planit të miratuar të investimeve si edhe është vërejtur përkeqësim i situatës së furnizimit me energji elektrike, duke sjellë ndërprerje në masë dhe duke lënë pa energji elektrike me mijëra konsumatorë të cilët nuk kishin asnjë përgjegjësi dhe që paguanin rregullisht faturat e konsumit të energjisë.
