Në Shqipëri, nuk mbahet mend asnjë debat i qenësishëm mbi raportin tonë me diktaturën, se çfarë qëndrimi duhet të mbajmë ndaj kësaj periudhe të historisë sonë, ndaj atij regjimi, i cili nga individë dhe familje që vuajtën mbi shpinë persekutime nga më çnjerëzoret, etiketohet si “kriminal”, por nga familjet që përfituan prej tij, konsiderohet me nostalgji si “shtet i respektuar socialist”!
Larg kësaj ideje nuk ishte as deklarata e bërë të mërkurën në darkë nga historiani Pllum Xhufi në lidhje me kampin e Tepelenës, sipas të cilit, në kohën e diktaturës; kampi nuk ishte një vend internimi, por rehabilitimi.
Më tej, po në atë studio, Xhufi u shpreh se konsiderimi i këtij kampi si Aushvici shqiptar është një histori banale. Sipas tij, ata persona që ishin të dënuar atje, rrjedhnin nga familje që ishin pjesë e regjimit të sponsorizuar nga Jugosllavia.
Përkundër këtij konstatimi, ka reaguar Tomor Alizoti, ish-drejtues i Departamentit të ish-të përndjekurve politikë në PD. Përmes një shënimi në Facebook, Alizoti shkruan se i përket një familjeje që ka vuajtur në atë kamp.
“Babai im ka qenë një prej fëmijëve të burgosur aty, bashkë me gjyshërit. Në familjen time nuk kemi pasur të arratisur, siç shprehet historiani në fjalë. Ai ka qenë një kamp ku grumbulloheshin kryesisht pleqtë dhe fëmijët, ndërsa të rriturit e aftë për punë i dërgonin në fabrikën e Nish Tullës duke i ndarë nga familja. Nëse regjimi do ta kish ngritur këtë kamp si një masë mbrojtëse nga të arratisurit, nuk do burgoste aty fëmijë e pleq”,- shkruan Alizoti.
Mirëpo, drejtësia, për viktimat e regjimeve totalitare është e rëndësishme për tranzicion të suksesshëm nga totalitarizmi në demokraci.
Pra, me një fjalë, gjykimet e autorëve, mekanizmat e kërkimit të së vërtetës, hapja e arkivave, procedurat e lustracionit, rehabilitimi dhe kompensimi i viktimave dhe kthimi i pronave të konfiskuara, janë ndër mjetet kryesore për arritjen e këtij objektivi.
A ka dënim në Europë, nëse dikush do të guxonte të bënte publikisht një deklaratë të ngjashme me atë të Prof. Xhufit? Me shumë gjasa, po!
Katër shtete anëtare të BE-së kanë legjislacionin kombëtar kundër mohimit të krimeve të kryera nga regjimet totalitare, i cili përfshin në mënyrë eksplicite krimet e kryera nga regjimet totalitare komuniste:
Në Republikën Çeke: kodi penal përmban një vepër të veçantë për një person, i cili publikisht mohon, vë në dyshim, miraton ose përpiqet për të justifikuar gjenocidin fashist, komunist apo krime të tjera të nazistëve apo komunistëve kundër njerëzimit.
Në Poloni: mohimi publik dhe kundërfaktual për krimet naziste, krimet e komunizmit dhe krimet e tjera kundër paqes dhe njerëzimit ose krimet e luftës është një vepër penale.
Në Hungari: refuzimin publik, vënia në dyshim ose degradimi i faktit të genocidit dhe krimeve të tjera kundër njerëzimit, të kryera nga regjimet kombëtare socialiste dhe komuniste – është një vepër penale.
Në Lituani: lejimi publikisht, mohimi apo vënia në dyshim e krimeve ndërkombëtare dhe krimeve të kryera nga BRSS (Bashkimi Sovjetik), ose Gjermania naziste kundër Republikës së Lituanisë apo banorëve të saj, është një vepër penale”.
