Nga Reldar DEDAJ
Jetojmë në një kohë kur secili e ndien veten të detyruar të valëvisë në erë flamurin e shpalosur të indinjatës së vet, dhe të japë shenjë se e ka parë mirë flamurin e bashkëbiseduesit.
Nuk di të themi nëse këtu kemi një çrregullim të rëndë, për ata që duan të kuptojnë realitetin e sotëm, veçantitë e jetës, të njerëzve dhe nga ana tjetër sjelljen e politikës shqiptare me ta. Është diçka se kur e le pas dore, nuk kap më nuancat, kur i jep shumë rëndësi, nuk kap më dot thelbësoren.
Këtu nuk është fjala për ankthe të pabaza që kanë shoqëruar kalimin prej një viti në tjetrin, as për mallkimet që e kanë zakon të lëshojnë qysh prej kohësh ata që u druhen ndryshimeve dhe tremben prej ritmit të këtyre.
Shqetësimi jonë është i një tjetër lloji. Është shqetësimi i disa të rinjve që besojnë fort në vlerat shoqërore, që tmerrohen kur i shohin ato të luhaten, të dobësohen, është ankthi i të apasionuarve pas lirisë që pandehin se kjo mund të ishte vlera më e shenjtë e njeriut, i cili vë re të skicohet një botë ku liria, dija dhe identiteti s’do ketë më vend; është frika e shumë të rinjve, që më në fund, janë të bindur se çdo shpresë dhe alternativë ndryshe e ka mjaft të vështirë të mbijetojë në një terren të tillë, nga ku shohin të pafuqishëm rritjen e pazarllëkut dhe dëshpërimit.
Dhe, sigurisht, mund të jetë thirrja e çdo personi që shpreson se gjërat mund të ishin krejtësisht ndryshe. I atij që dëshpërimisht prej dy ditësh është përkulur përballë Kryeministrisë dhe kërkon të nxjerrë të drejtën e studimit, pavarësisht mesatares së lartë që ka, është thirrja e një vajze vetëm 18 vjeçare e cila nuk mund të pranojë këtë zvetënim moral, tëhuajsim dhe hije të zezë që i rri mbi kokë. Është thirrja e qindra maturantëve që nuk kërkojnë asgjë tjetër, veçse të drejtën më legjitime në botë, shkollimin.
Sot, për shumë studentë kjo është mohuar. Është mohuar me një fakt të thjeshtë, më i miri zgjedh i pari. Ky është argumenti. Ndërsa, pyetja qendron tjetërkund: A shkojnë studentët në degët që duan? Ja problemi. Sigurisht që jo. I thuhet shumë thjesht, vendet u zunë, ti mund të shkosh në këto degë. Se po çove njërin që do fizikë në hidroteknikë, e ke bërë lëmsh, ke masakruar zemra të rinjsh, nuk ke bërë asgjë tjetër se kaq. Mirëpo, lind pyetja: Po ai që nuk shkon në degën e preferuar, çfarë do të bëjë? Do të drejtohet drejt privatit, si gjithmonë. Ja zgjidhja. Privati, më në fund, ka shansin të ketë edhe studentë të ekselencës në klasat e tij, por edhe t’u marrrë dhe lekët më të mirëve. Kjo është reforma. Asgjë tjetër.
Të paktën, një gjë është e qartë: homo economicus (njeriu ekonomik) duke qenë i bazuar tek pushtimi i të gjithë tregut, pasuritë natyrore, si dhe krijimin e shumë monopoleve në ekonomi, nuk pushoi kurrë deri sa arriti të kapë edhe vetë tregun e dijes.
Pasi ia dëmtuan dalëngadalë gjithë infrastrukturën, shkatërruan Universitetin, penguan investimet në kërkime shkencore, në laboratorë të specializuar, varfëruan edhe më tepër biblotekat, librin shkencor e humbën fare nga qarkullimi dhe boshllëkun që ai la pas, e mbushën pastaj me lloj-lloj mbeturinash, erdhi një kohë tjetër, që e mbështolli individin brenda lëvozhgës së tij kulturore dhe, dalëngadalë, ia la vendin “homo economicusit”; atëherë është forca e këtij të fundit, krijesë e epokës së fitimit të paskrupullt, ai që i katandis veprat e frymës në stoli kallpe. Dhe jeta nëpërmjet mendimit ia lëshon vendin butësisht ballafaqimit të tmerrshëm dhe qesharak mes një kllouni të veshur firmato dhe individit fanatik që mundohet të sjellë në jetë ato që tashmë janë varrosur prej kohësh.
