Regjimi klerikal i Iranit tani përballet me mundësinë e gjetjes së një pasardhësi për Udhëheqësin Suprem Ajatollah Ali Khamenei, pas vrasjes së tij në sulmet e përbashkëta SHBA-Izrael.
Udhëheqësi veteran, i cili sundoi me grusht të hekurt për gati katër dekada, nuk ka një trashëgimtar të deklaruar zyrtarisht. Një organ i zgjedhur prej 88 klerikësh të lartë, i njohur si Asambleja e Ekspertëve, do të zgjedhë udhëheqësin e ardhshëm.
Është një detyrë që është kryer nga organi klerikal vetëm një herë që nga themelimi i Republikës Islamike në vitin 1979, kur Khamenei u zgjodh me nxitim pas vdekjes së Ajatollah Ruhollah Khomeini më shumë se tre dekada më parë.
Establishmenti qeverisës do të dëshirojë të veprojë shpejt për të treguar stabilitet në republikë, me anëtarët e asamblesë që pritet të mblidhen së shpejti për të diskutuar mbi kandidatët e mundshëm përpara se të emërojnë zëvendësuesin e Khameneit.
Juristët do të duhet të zgjedhin një pasardhës që përmbush kualifikimet e përcaktuara në kushtetutë. Udhëheqësi i ri duhet të jetë mashkull, një klerik me kompetencë politike, autoritet moral dhe besnikëri ndaj Republikës Islamike. Asambleja mund t’i interpretojë rregullat për të përjashtuar klerikët reformistë që favorizojnë liri më të mëdha shoqërore dhe angazhim me botën e jashtme.
CNN ka hedhur një vështrim mbi disa nga pretendentët për këtë pozicion, sipas ekspertëve dhe analistëve.
Moxhtaba Khamenei, 56 vjeç
Djali i dytë i Khameneit, Mojtaba njihet për ndikim të konsiderueshëm prapa skenave dhe ka lidhje të forta me Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), organin ushtarak më të fuqishëm në vend, si dhe me forcën e saj paramilitare vullnetare Basij.
Por trashëgimia nga babai te djali nuk shihet me sy të mirë në establishmentin klerikal shiit mysliman dhe veçanërisht në një Iran revolucionar që u krijua pas rrëzimit të një monarkie gjerësisht të urryer. Një pengesë shtesë është se Mojtaba nuk është një klerik i rangut të lartë dhe nuk ka asnjë rol zyrtar në regjim. Ai u sanksionua nga SHBA-të në vitin 2019.
Alireza Arafi, 67 vjeç
Një figurë më pak e njohur, Arafi është një klerik i vendosur me një karrierë në institucionet qeveritare, i cili ishte gjithashtu një njeri i besuar i Khameneit.
Ai aktualisht shërben si nënkryetar i Asamblesë së Ekspertëve dhe ka qenë anëtar i Këshillit të fuqishëm të Gardianëve, i cili shqyrton kandidatët zgjedhorë dhe ligjet e miratuara nga parlamenti. Ai është gjithashtu kreu i sistemit seminar të Iranit.
Sipas Alex Vatanka të Institutit të Lindjes së Mesme, gatishmëria e Khameneit për të emëruar Arafin në pozicione të larta dhe strategjikisht të ndjeshme tregoi se ai kishte “shumë besim në aftësitë e tij burokratike”. Megjithatë, Arafi nuk njihet si një figurë e rëndësishme politike dhe nuk ka lidhje të ngushta me establishmentin e sigurisë.
Ai thuhet se është i aftë në teknologji dhe flet rrjedhshëm arabisht dhe anglisht, si dhe ka botuar 24 libra dhe artikuj, shkroi Vatanka.
Mohammad Mehdi Mirbagheri, fillimi i viteve ’60
Mirbagheri është një klerik i linjës së ashpër dhe anëtar i Asamblesë së Ekspertëve, i cili përfaqëson krahun më konservator të establishmentit klerikal.
Kohët e fundit u raportua se ai e kishte justifikuar numrin e lartë të të vdekurve në luftën e Izraelit në Gaza duke thënë se vdekja edhe e gjysmës së popullsisë së botës “ia vlen” nëse kjo arrin afërsi me Zotin.
Sipas IranWire , një media aktiviste, ai është kundër Perëndimit dhe beson se një konflikt midis besimtarëve dhe jobesimtarëve është i pashmangshëm. Ai aktualisht drejton Akademinë e Shkencave Islame në qytetin e shenjtë verior të Qomit.
Hassan Khomeini, fillimi i viteve ’50
Khomeini është nipi i themeluesit të Republikës Islamike, Ajatollah Ruhollah Khomeini, gjë që i jep atij legjitimitet fetar dhe revolucionar.
Ai shërben si kujdestar i mauzoleut të Khomeinit, por nuk ka mbajtur poste publike dhe duket se ka pak ndikim në aparatin e sigurisë së vendit ose në elitën qeverisëse. Ai njihet si më pak i ashpër se shumë nga kolegët e tij dhe iu ndalua të kandidonte për Asamblenë e Ekspertëve në vitin 2016.
Hashem Hosseini Bushehri, fundi i viteve ’60
Bushehri është një klerik i lartë i lidhur ngushtë me institucionet që menaxhojnë trashëgiminë, veçanërisht me Asamblenë e Ekspertëve, ku ai shërben si zëvendëskryetar i parë.
Ai thuhet se ka qenë i afërt me Khamenein, por ka një profil të ulët brenda vendit dhe nuk dihet të ketë lidhje të forta me IRGC-në.
