“Në kohë katastrofash, brezat e mëparshëm mund të iknin larg e të strukeshin sërish në vetmi, ndërsa ne jemi të detyruar të dimë e të ndiejmë brenda orës, madje brenda sekondës, çdo gjë të keqe që ndodh në planetin tonë.”
Nga Erjon Uka/ Stefan Cvajg nuk ishte vetëm një tregimtar unik, i frymëzuar sidomos nga teoritë psikoanalitike të Frojdit. As thjesht një biograf i mprehtë, që jetën e Dostojevskit, të Niçes, Balzakut a Josif Fushesë e solli në një formë të këndshme letrare. Ai është ndoshta një ndër dëshmitarët par excellance të jetës dhe të mendësisë europiane, të fillim shekullit XX. Libri i tij, “Bota e djeshme – Kujtimet e një europiani” konsiderohet si më popullori për Perandorinë Habsburge. Gjithsesi ky është një përshkrim i cekët e natyrisht i pamjaftueshëm, për një vepër që përshkruan të ashtuquajturën belle époque nga sistemi arsimor, deri te liritë dhe etika seksuale.
Në këto ditë, çdo europian, e natyrisht edhe shqiptar, është përballur me disa lajme tronditëse. I pari, rrëzimi i avionit në Etiopi, ku humbën jetën 157 persona. I dyti, sulmi në xhamitë e Zelandës së Re, një vend ku shumë njerëz mendonin se nuk ndodhte asgjë për t’u shënuar, madje në lidhje me atë shtet shumë ishin në kufijtë e mosmendimit. Fatkeqësisht, humbën jetën 50 njerëz nga një sulm terrorist. I treti, sulmi në Utrecht të Holandës, ku humbën jetën tre njerëz.
Është interesante se si Cvajgu arriti të parashikonte gjithë këtë. Sigurisht jo vrasjet, e as numrin e viktimave, por shpejtësinë e përhapjes së informacionit dhe ankthin e përgjithshëm e pasigurinë që pushton shoqëritë në këso rastesh. E habitshme, shkuante Cvajgu në vitet ’40, se si tërë arritjet e teknologjisë, falë të cilave njeriu arrin të bëhet zot i disa forcave misterioze, çorodisin shpirtin e tij.
Shpejtësia e transmetimit të informacionit, është sa një avantazh, aq edhe një kurth për shoqëritë. 4,4 miliardë njerëz përdorin internetin nga të cilët 3,4 miliardë rrjetet sociale e sigurisht që shifrat janë në rritje nga muaji në muaj me miliona njerëz më shumë. Niveli i ekspozimit është shumë i lartë, mbrojtja shumë e ulët. Mjafton të thuhet se Facebook së fundi fshiu 1,5 milionë video të tragjedisë në Zelandë, brenda 24 orësh nga ngjarja.
“Në kohë katastrofash, brezat e mëparshëm mund të iknin larg e të strukeshin sërish në vetmi, ndërsa ne jemi të detyruar të dimë e të ndiejmë brenda orës, madje brenda sekondës, çdo gjë të keqe që ndodh në planetin tonë”, shkruante me një saktësi të frikshme Cvajgu në vitet ’40.
Tashmë, rrëzimi i një avioni në Etiopi mund të fusë në panik qindra pasagjerë që presin të nisin udhëtimin në aeroportin “Charles de Gaulle” në Francë apo “Nënë Tereza” në Tiranë, të cilët gjatë imbarkimit po shohin smarphone-t e tyre. Vrasjet në Zelandë mund të nxisin, siç edhe u paralajmërua, hakmarrjen e ekstremistëve myslimanë të ISIS-it. Pikërisht kjo paqartësi e nxitur nga informacioni i shpejtë e i pafiltruar, po shrytëzohet për t’i mbajtur popujt në një gjendje ankthi të përhershëm, ku megjithëse po jetojmë në epokën më të mirë të njerëzimit, niveli i pesimizmit është më i lartë se kurdoherë. Paradoksi është se jemi më të informuar, por më pak të sigurtë. Jemi më të ndërlidhur, por më të vetmuar. Kemi më shumë informacion, por dimë më pak.
E në një kohë kur mesatarisht shpezojmë 3,5 orë përpara një smartphone, duke komunikuar në Facebook, Instagram, Whatsapp, duke shkëmbyer foto e video nga një cep në tjetrin, duhet thënë se Stefan Cvajg nuk kishte parë ende asgjë./Opinion.al
