Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, kërcënoi hapur dje se do të zbatojë “ Aktin e Kryengritjes ” për të vendosur trupa amerikane në Minesota nëse autoritetet shtetërore nuk ndërmarrin veprime për të shtypur protestat kundër autoriteteve federale të imigracionit, të cilat ai tha se “thjesht po përpiqen të bëjnë punën e tyre”.
Në një postim në Truth Social, Trump shkroi se zbatimi i ligjit shekullor “do t’i jepte fund shpejt farsës që po zhvillohet në këtë shtet dikur të madh”. Ai i quajti zyrtarët e Minesotës “të korruptuar” dhe protestuesit “agjitatorë profesionistë”, edhe pse autoritetet lokale u kanë bërë vazhdimisht thirrje qytetarëve të protestojnë në mënyrë paqësore.
Protestat në Minneapolis kanë ndodhur çdo ditë që nga 7 janari, kur një oficer i Zyrës së Imigracionit dhe Doganave (ICE) qëlloi për vdekje Renee Goode . Ndërkohë, Departamenti i Sigurisë Kombëtare vazhdon të dërgojë oficerë federalë në shtet në masë.
Të mërkurën në mbrëmje, një oficer federal qëlloi një burrë në këmbë, ndërsa protestuesit në të gjithë qytetin brohorisnin për largimin e ICE-së, mes gazit lotsjellës dhe granatave zhurmuese.
Pavarësisht përshkallëzimit, ekspertët ligjorë thanë se thirrja në fuqi e këtij ligji të veçantë do të ishte një masë jashtëzakonisht ekstreme – dhe potencialisht e paligjshme.
Trump kërcënon të përdorë Aktin e Kryengritjes për t’i dhënë fund protestave në Minneapolis
Çfarë është “Ligji i Rebelimit” dhe si zbatohet ai?
Akti i Kryengritjes, i miratuar në fillim të shekullit të 19-të, i jep Presidentit të SHBA-së autoritetin për të vendosur ushtrinë amerikane në tokën amerikane, duke përfshirë njësitë e Gardës Kombëtare të vendosura nën kontrollin federal.
Formulimi i tij lejon përdorimin e forcës ushtarake për të “shtypur një kryengritje”, edhe pa kërkesën ose pëlqimin e Shtetit. Është një ligj që synon të zbatohet vetëm në rrethana të jashtëzakonshme, kur trupat federale konsiderohen të nevojshme për të rivendosur rendin. Në teori, kjo mund të justifikohej nëse turma të mëdha sulmonin oficerët e ICE-së dhe guvernatori refuzonte të aktivizonte Gardën Kombëtare ose forca të tjera të sigurisë.
Megjithatë, bazuar në atë që ka ndodhur deri më tani, asgjë nuk do të justifikonte në mënyrë të arsyeshme thirrjen e ligjit. Protestat në Minneapolis janë shumë larg nivelit të dhunës së parë në vitin 2020 pas vrasjes së George Floyd nga policia, kur Guvernatori Tim Walz aktivizoi Gardën Kombëtare, por u kritikua për ngadalësinë në reagim.
Trump ka kërcënuar të përdorë Aktin e Kryengritjes në të kaluarën, por është tërhequr çdo herë.
Ligji u vu në zbatim për herë të fundit në vitin 1992 , pas trazirave në Los Angeles që pasuan rrahjen e Rodney King nga policia. Ai nuk është përdorur pa pëlqimin e guvernatorit të shtetit në 60 vjet. Në rastet e rralla kur është vënë në zbatim, autoritetet lokale dhe shtetërore zakonisht e kanë mbështetur ose kërkuar atë.
Akti i Kryengritjes, i cili nuk është rishikuar në mënyrë thelbësore që nga viti 1874, nuk vendos kufizime të qarta për numrin e trupave ose kohëzgjatjen e vendosjes së tyre. Ai thjesht thotë se presidenti mund të vendosë forca që ai i konsideron “të nevojshme” dhe t’i tërheqë ato “brenda një periudhe të kufizuar kohore”.
Në një rast të tillë, Trump mund të dërgojë si njësi ushtarake në detyrë aktive ashtu edhe një Gardë Kombëtare federale në Minesota, të cilat do të plotësonin forcat e ICE-së dhe të Departamentit të Sigurisë Kombëtare që ndodhen tashmë atje.
Këtë vit, Trump ka përdorur kompetenca të tjera presidenciale për të vendosur Gardën Kombëtare në Uashington dhe qytete të tjera të drejtuara nga Demokratët, duke përmendur rritjen e krimit. Në qytete të tilla si Uashingtoni, Çikago , Portlandi dhe Los Anxhelosi , prania e Gardës Kombëtare ka rritur tensionet, duke çuar në protesta dhe arrestime.
Këto lëvizje kanë shkaktuar sfida ligjore. Kohët e fundit, Gjykata Supreme e SHBA-së bllokoi përkohësisht vendosjen e Gardës Kombëtare në Çikago. Disa ditë më vonë, Trump njoftoi tërheqjen e trupave nga Çikago, Portlandi dhe Los Anxhelosi.
A mund të kundërshtohet ligjërisht një urdhër i tillë?
Akti i Kryengritjes është përdorur rrallë – rreth 30 herë në më shumë se 200 vjet – dhe nuk është testuar gjerësisht në gjykatë. Nëse Trump do ta përdorte atë, veçanërisht kundër vullnetit të guvernatorit të shtetit, masa pothuajse me siguri do të përballej me sfida ligjore.
Për të bllokuar vendosjen e forcave federale, guvernatori , prokurori i përgjithshëm i shtetit dhe zyrtarë të tjerë mund të ngrenë një padi në gjykatën federale, duke kërkuar pezullimin e pranisë së trupave. Minesota është tashmë në një betejë ligjore me qeverinë federale mbi veprimet e ICE dhe Departamentit të Sigurisë Kombëtare në rajonin e Qyteteve Binjake, duke kërkuar një urdhër të përkohshëm kufizues. Gjykatësi pritet të kërkojë prova shtesë javën e ardhshme.
