Fatos Nano, Sali Berisha, Aleksander Meksi dhe mes tyre gjithnje Mentor Coku. Duke ecur ne lungomaren e Triestes, te ulur ne nje restorant, ne nje bisede te perqendruar, ne foto qe jane pare disa here dhe gjithnje ngjallin kersheri. Po cfare benin bashke ne ate kohe, ne fillim shkurt 1992 Kryetari i PS, Kryetari i PD dhe Nenkryetari i Parlamentit? Cili ishte roli i Mentor Cokut, Presidentit te Unionit Islamik te Europes Perendimore? Eshte folur shume per kete takim, por shpjegimi ka qene i njejte nga te gjithe protagonistet. Ja si e kujton ate takim ne fakt te rastesishem Fatos Nano ne nje interviste te vitit 2010:
“Triestja është një produkt rrethanash të çuditshme sepse, një pasdite të shkurtit 1992, pra një muaj pak përpara zgjedhjeve të marsit 1992, mua më vjen në zyrën e kryetarit të PS, në orën 5 pasdite, ambasadori italian Kardilli, dhe më përcjell një ftesë të De Mikelis, nga partia e Kraksit, ministri i Jashtëm i Italisë, për një simpozium të Partisë Socialiste Italiane, me fokus në problemet e demokracive të reja të lindjes dhe të rajonit, ku ftohesha të merrja pjesë ne debat, shoqëruar me programin e një seminari dyditor, uorkshop, i thonë tani. E pyes, kur fillon konferenca. Nesër në mëngjes në orën 10, më thotë. Me çfarë të fluturoj unë tani, i them, kur Alitalia kishte ikur në orën 2 ? Kush është tjetër? Me thote qe, për shkak se Italia po i ndjek nga afër zhvillimet shqiptare, De Mikelis nuk mund të mos ftonte drejtues të opozitës dhe është edhe Berisha dhe Meksi. Ok, mbeti për Alitalia-n e të nesërmes dhe në orën 1, ne transitin e aeroportit të vjetër të Rinasit përshëndetemi me kokë dhe Berisha ma bën me dorë me Meksin, të cilit i kisha dorëzuar zyrën nëpërmjet Ylli Bufit. Përshëndetemi – për ku kështu, për Trieste edhe ju, edhe ne. Na iku seanca e paradites. Ndërkohë, me bilete në dorë, unë kisha filluar të interesohesha mos kishte ndonjë fluturim çarter. Kur shikoj një mikun tim që kish punuar në tregti të jashtme – Fatos për në Romë, po i thashë, po ti? Jam me këta investitorët italianë. Me çfarë jeni ju? – Me çarter shtatë vendesh më thotë. Keni vende, i thashë unë. Më thotë mua, hajde se po rri unë mbi bagazhe dhe e bëra vendin për ty. Hipa në çarter një orë para Alitalias dhe mbërrij një ore para në Romë.
Kur dola nga chek-out në transit, gjej profesorin Mentor Çokun, që nuk e njihja. Por që kishte zënë rrugën tek kafja në daljen e udhëtimit të Alitalia nga Tirana, sigurisht ai më njihte. Më thotë, mirë se erdhe zoti Nano. Më falni, i thashë. Prezantohet, kam dal t’ju pres juve më thotë, do të vij edhe doktor Berisha. Erdhi Alitalia më thotë mua, apo erdhe më shpejt. I them, erdha me fluturim çarter, duke ardhur është edhe Alitalia. A pimë një kafe presim edhe ata se për Trieste jemi të gjithë. Profesor Çoku banonte në Romë, por ishte zhvendosur në funksionon të konferencës dhe do ta shpjegoj më vonë cili ishte arsyetimi i tij dhe veprimi i përkujdesjes si mikpritës. Pimë kafe, më thotë historinë e tij përpara se të vinte Berisha dhe Meksi. “Unë e kam përjetuar me ndoshta më shumë pasoja tragjike se sa shumë të persekutuar dramën e komunizmit”. Ai kishte ikur në ’43-’44. “Kam takuar vajzën vetëm në 1990, në moshën 37-vjeçare, pasi e lashë foshnjë! Kur e përqafova, ndjeva muskujt prej burri të shpinës së saj sepse jeta e saj në internim kishte qenë në punë te rende, prashitje a ndërtim! Unë mund te kisha arsye personale që të jem shpagimkërkues edhe politikisht. Por, unë drejtoj komunitetin mysliman të Romës dhe jemi të përfshirë në veprimtari humanitare, në veprimtari bamirëse për Shqipërinë e sotme në tranzicion dhe për hallet që ka. Unë dua të flas me ju politikanët, duhet të kultivoni dhe të filloni ta ktheni në politikë frymën e pajtimit kombëtar. Ndaj, tha, po ju pres të flasim etj. Mbërrin Berisha dhe Meksi, habiten kur më shohin mua të ulur me profesorin Mentor. Berisha më pyet: Fatos i ke hyrë detit më kambë? Qeshim. E marrim fluturimin tjetër,mbërrijmë në Trieste në mesnatë pothuajse dhe unë kisha qenë në merak edhe për hotelin, se nuk ishte ai që kishte përgatitur Mentor Çoku edhe për mua. Rrjedhimisht, me autoritetin që ai krijoi me këtë gjuhë me të cilën u bisedua, më ftoi edhe mua, nuk hezitova për të shkuar në të njëjtin hotel. Hapëm restorantin në mesnatë për të ngrënë darkë, u ulëm në tryezë me Mentorin në krye, unë dhe Berisha përballë, Meksi në krahun tim dhe në krah të Berishës, një Ylli Jasa që ishte asistent i Mentor Çokut, një ish-refugjat që Mentori e kishte ndihmuar të integrohej në atë zonë të Triestes.”
