Shumë shtete po dalin prej izolimit, edhe pse shumë ekspertë parashikojnë një valë të dytë infeksionesh nga Covid-19. Bazuar në valën e parë, këta vende mund të parandalojnë më të keqen nëse vihen në lëvizje me shpejtësi.
Qeveritë që hezituan të organizojnë një reagim të shpejtë dhe gjithëpërfshirës kur u shfaq virusi, përfunduan me tetë herë më shumë viktima për 100 000 banorë, krahasuar me ato që vepruan menjëherë pas shfaqjes së rastit të parë.
Kjo, sipas një analize që Bloomberg i ka bërë Indeksit të Masave të Shtrëngimit – i cili mat rreptësinë e masave izoluese dhe është hartuar nga Blavatnik School of Governmen në Universitetin e Oksfordit.
“Nëse vepron ngadalë, ke një bazë shumë më të gjerë infeksionesh e cila është shumë më e vështirë të kontrollohet”, sipas Mark Dybul, profesor i shëndetit global në Georgetoën University Medical Center dhe ish kreu i Fondit Global për luftën kundër AIDS, Tuberkulozit dhe Malaries.
“Edhe kur vendos kufizime shumë të forta, tashmë përhapja ka ndodhur në një nivel që është shumë e vështirë të frenohet”.
Reagimet e shpejta ishin ato ku një seri e plotë masash kufizuese hynë në fuqi brenda 35 ditësh nga raportimi i rastit të parë, kohëzgjatja mesatare për të gjithë vendet e analizuara. Reagimet e ngadalta kanë të bëjnë me pritjen për të reaguar, duke përfshirë strategjinë fillestare të “imunitetit të tufës” që ndoqi Mbretëria e Bashkuar, apo rritjen graduale të masave, teksa numri i infeksioneve shtohej.
Reagimet e forta përfshijnë një gamë të gjerë masash, që lidhen me gjithçka, nga përmasa e tubimeve deri tek udhëtimi i brendshëm, dhe kufizimet ishin shpesh të detyruara për të gjithë shtetin. Reagimet e dobëta përfshinin masa më të pakta, me detyrime vetëm rajonale apo edhe thjesht rekomandime. Kjo përfshin Japoninë, ku qeveria federale rekomandoi që njerëzit të rrinin në shtëpi, të punonin nga shtëpia dhe anulonin aktivitetet, por nuk vendosi kufizime për grumbullimet as edhe për linjat e metrosë që në atë vend janë të tejmbushura, dhe ua la në dorë prefekturave që të vendosnin për mbylljen e shkollave.
Pothuajse të gjitha shtetet vendosën disa kufizime në shkolla dhe udhëtimet ndërkombëtare, por ato me reagime më të forta shkuan shumë përtej kësaj. Argjentina mori rezultatin më të lartë në indeksin e rreptësisë së Oksfordit, pasi ndali krejt jetën normale të përditshme. Çdo shkollë dhe biznes jo-thelbësor në vend u mbyll; të gjithë autobusët ndërqytetas, trenat dhe fluturimet e brendshme u pezulluan; kufijtë ndërkombëtarë u mbyllën edhe për qytetarët; dhe në rrugë u vendosën pika kontrolli, për të kapur ata që thyenin karantinë – një vepër e dënueshme deri në dy vjet burg.
Brazili fqinj ndoqi një qasje të kundërt: një reagim i vonuar, i udhëhequr nga shtetet dhe i kundërshtuar nga Presidenti Jair Bolsonaro, i cili inkurajoi njerëzit të rikthehen në punë. Numri i të vdekurve në Brazil është mbi 11 herë më i lartë se ai i Argjentinës, për 100,000 banorë dhe vazhdon të rritet me shpejtësi.
Shumica e vendeve filluan të forcojnë masat e sigurisë afërsisht në kohën kur Organizata Botërore e Shëndetit e shpalli Covid-19 pandemi, në mes të marsit. Deri në atë kohë, dhjetëra vende kishin më shumë se 100 raste.
Reagimi i SHBA ndaj virusit ishte edhe më i ngadaltë dhe e i dobët, se sa shumica e vendeve të tjera. Me përjashtim të një ndalimi për udhëtarët që vinin nga Kina, dhe më tej nga Evropa, frenimi u menaxhua pothuajse tërësisht nga qeveritë e shteteve dhe ato lokale, të cilat nuk binin dakord mbi peshën e rrezikut që paraqiste virusi, apo nëse vlente një bllokim duke patur parasysh pasojat ekonomike. Pavarësisht se konfirmuan rastin e parë në janar, shumica e shteteve nuk filluan të anulojnë tubime të mëdha ose të mbyllin shkollat, deri në mes të marsit. Edhe atëherë shumë njerëz vazhduan të udhëtojnë mes shteteve.
Disa vende, përfshirë Gjermaninë dhe Korenë e Jugut, arritën t’i frenojnë shpërthimet e tyre me një qasje më të lokalizuar, falë testimeve të disponueshme dhe gjurmimeve të kontakteve. Koreja e Jugut fitoi lëvdata nga e gjithë bota, për faktin se ishte në mesin e vendeve të para që ofroi testime të targetuara për të gjithë komunitetet. SHBA, nga ana tjetër, ka patur shumë vështirësi për vlerësimin me saktësi të shkallës së infeksioneve. Numri i testimeve ka ndryshuar gjerësisht nga shteti në shtet, dhe aty ku ekziston testimi me makina, punonjësit e spitaleve janë përballur me mungesa në pajisje të mbrojtjes personale, duke përfshirë maska kirurgjikale, doreza dhe veshje mbrojtëse.
Shtetet që po rihapen pavarësisht rritjes së numrit të rasteve, duke përfshirë SHBA, ka gjasa të përballen me rishfaqje të pandemisë më herët, duke e bërë më urgjente për ta që të përgatiten të veprojnë shpejt, sapo të shfaqen shenjat paralajmëruese. Fatkeqësisht, nuk po ndodh gjithmonë.
Raste të reja po rriten me shpejtësi në më shumë se 20 shtete në SHBA, sipas një gjurmuesi të përgatitur nga Universiteti John Hopkins, i cili mat mesataren tre ditore në secilin shtet.
“Do të kemi më shumë përhapje infeksionesh në 3-4 muajt e ardhshëm se sa mendonim”, thotë Dybul. “Dhe kjo nuk është shenjë e mirë po të kemi parasysh një valë të dytë të madhe. Do të thotë se nuk jemi gati për një të tillë, dhe do të thotë se vala e dytë do të jetë më e madhe se sa duhet”./Opinion.al
